سوره فرقان — آیه 12

معانی کلمات:

• تَغَيُّظًا: صدای خشمگینانهای که از شدت غضب و خشم برآید، مانند صدای جوشش و غلیان.
• زَفِيرًا: صدای بلند و هراسناکی که از سینه بیرون آید، مانند صدای خرخر و نعره شدید.

تفسیر آیه:

در این آیه، خداوند متعال حالتی از دوزخ را ترسیم میکند که مایه هراس و وحشت است. آنگاه که دوزخ، کافران و تکذیبکنندگان را از فاصلهای دور میبیند — یعنی زمانی که آنان را به سوی خود میبینند و در برابر چشماندازشان قرار میگیرند — این کافران صدای خشم و غضب دوزخ را میشنوند. صدایی که از شدت جوشش و غلیان آتش برمیخیزد و همراه با زفیر و نعرههای هولناکی است که از عمق آن برمیآید. این صدا چنان هراسناک و دهشتناک است که گویی دوزخ از شدت خشم بر آنان میجوشد و آماده فرو بردنشان است. این توصیف، تصویری زنده و هولانگیز از عاقبت کفر و تکذیب است که در آن، دوزخ خود به موجودی زنده و خشمگین تشبیه شده که دشمنان خدا را از دور میشناسد و به استقبالشان میرود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی به انسانهاست که عاقبت تکذیب آیات الهی و سرکشی در برابر فرمان خدا، چیزی جز خشم و عذاب نیست. دوزخ از دور، کافران را میشناسد و با صدای خشمگین خود، آنها را تهدید میکند.
• این صحنه، عظمت و قدرت خداوند را در مجازات ستمکاران نشان میدهد؛ چنانکه دوزخ، مخلوقی فرمانبردار است که به اذن خدا، دشمنان او را با خشمی تمام تعقیب میکند.
• این آیه انگیزهای برای پرهیز از گناه و بازگشت به سوی خداوند مهربان است؛ زیرا راه نجات از این خشم عظیم، تنها در ایمان و عمل صالح و پیروی از رحمت الهی است که درهای توبه را به روی بندگان باز گذاشته است.
• ترسیم این صحنه، یادآور عدالت الهی است که هیچ ظلمی را بیپاسخ نمیگذارد و در عین حال، به مؤمنان اطمینان میدهد که با ایمان و تقوا، از چنین سرنوشتی در امان خواهند بود و در پناه رحمت بیپایان خداوند قرار میگیرند.