سوره شعرا — آیه 18

معانی کلمات:

• وَلِیدًا: کودک خردسال، طفلی که تازه متولد شده یا در آستانه بلوغ است.
• لَبِثْتَ: ماندی، درنگ کردی، اقامت گزیدی.
• مِنْ عُمُرِكَ سِنِینَ: سالهایی از عمرت (یعنی چندین سال از زندگیات).

تفسیر آیه:

فرعون در برابر موسی علیهالسلام با نهایت تکبر و ناسپاسی، او را سرزنش کرد و گفت: «آیا ما تو را در کودکی در میان خود نپروردیم و بزرگت نکردیم؟ و سالهایی از عمرت را در میان ما سپری نکردی؟» او با این سخن، میخواست بر موسی منت بگذارد و او را به خاطر نعمت تربیت و پرورش در دامان خاندان فرعون، شرمنده سازد. فرعون با این بیان، در صدد بود تا موسی را مدیون خود نشان دهد و او را از ادعای رسالت و دعوت به توحید بازدارد. او گمان میکرد که این احسان ظاهری، حقی برای او بر موسی ایجاد میکند که در برابر دعوت حق بایستد و از امر خداوند سرپیچی کند. اما موسی علیهالسلام در ادامه، با استدلالی قاطع و یادآوری جنایت فرعون در کشتن کودکان بنیاسرائیل و نعمت واقعی خداوند، این منتهای دروغین را باطل خواهد کرد.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای دنیوی و ظاهری، هرگز نمیتواند انسان را از حق و حقیقت بازدارد و او را در برابر دعوت انبیاء سرکش کند؛ چرا که نعمت حقیقی از آنِ خداست و اوست که باید شکرگزار باشد.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر منتگذاریهای ناروای دیگران، نباید سکوت کرد؛ بلکه باید با منطق و استدلال، حق را بیان کنیم و فریب ظاهر و احسانهای دروغین را نخوریم.
• انسان مؤمن باید بداند که هر نعمتی، وسیلهای برای آزمایش است؛ نه اینکه او را از مسیر بندگی خداوند منحرف کند. فرعون با وجود اینکه موسی را بزرگ کرده بود، اما این کار او هیچ ارزشی در برابر دعوت الهی نداشت.
• این آیه نشان میدهد که دشمنان حق، برای مقابله با انبیاء، از هر وسیلهای استفاده میکنند؛ حتی از منتگذاری و یادآوری گذشته، تا مبادا صدای حق به گوش مردم برسد. مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این تاکتیکها را نخورد.