Shu'aro surasi — Oyat 18

Kalimalarning ma'nolari:

• Volidan: yosh bola, go‘dak.
• Labista: yashading, turding, qolding.
• Min umrik: umringning bir qismidan.

Tafsir:

Fir’avn Muso alayhissalomga o‘zining ular ustidagi inoyatini eslatib, minnat qilgan holda dedi: "Biz seni go‘dakligingda o‘z tarbiyamizda, uyimizda katta qilmadikmi? Umringning ko‘p yillarini bizning qaramog‘imizda, himoyamizda o‘tkazmadingmi? Shunday bo‘lsa, sen bizga qarshi chiqib, payg‘ambarlik da’vosini qilishga qanday jur’at qilding? Bizning yaxshiliklarimizni unutdingmi?"

Fir’avn bu so‘zlari bilan Musoning (a.s.) Bani Isroilni Misrdan olib chiqish haqidagi da’vatiga javoban, unga o‘zlarining ular ustidagi tarbiya va himoya ne’matini eslatib, bu ne’matni inkor etishini tanqid qilmoqda. U Musoni (a.s.) o‘z uyida katta bo‘lgan, o‘z qo‘lida tarbiya topgan shaxs sifatida ko‘rsatib, uning o‘zlariga bo‘lgan "qarzdorligini" yuziga solmoqda. Ammo Muso (a.s.) keyingi oyatlarda bu minnatga oqilona va hikmat bilan javob beradi.

Foydalar:

1. Inson o‘ziga qilingan yaxshilikni eslab, uni e’tirof etishi kerak, lekin bu yaxshilik haqiqatni aytishga to‘sqinlik qilmasligi lozim. Muso (a.s.) Fir’avnning minnatiga qaramay, haqni aytishda davom etdi.
2. Kibr va manmanlik insonni haqni ko‘rmaydigan qilib qo‘yadi. Fir’avn o‘zining tarbiyasi va inoyatini Musoning (a.s.) ustidan hujjat qilib keltirdi, lekin bu uning zulm va jabr-zulmidan qutqarmadi.
3. Ne’matlar insonni mag‘rurlantirmasligi kerak; asl ne’mat Allohning hidoyati va haqiqatni anglashdir. Fir’avnning mol-mulki, hokimiyati va tarbiyasi unga hech qanday foyda bermadi.
4. Da’vatda sabr va hikmat bilan munosabatda bo‘lish lozim. Muso (a.s.) Fir’avnning qo‘pol so‘zlariga sabr bilan javob berishga tayyor edi, chunki u haqni yetkazishni maqsad qilgan edi.
5. Bu oyatda Alloh taoloning Musoga (a.s.) bo‘lgan inoyati ham namoyon bo‘ladi: U go‘dakligida dushmanning uyida tarbiya topib, o‘z payg‘ambarlik vazifasiga tayyorlandi. Bu Allohning o‘z bandalariga bo‘lgan g‘alati rejasini ko‘rsatadi — ba’zida dushmanning o‘zi Allohning irodasi bilan do‘stning himoyachisiga aylanadi.