Аш-Шуара сүресі — Аят 19

1. Сөздердің мағынасы:

• وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ: «Істеп қойдың сол ісіңді» — яғни бір рет жасалған үлкен әрекетті білдіреді.
• الَّتِي فَعَلْتَ: «Өзің жасаған» — бұл қайталау арқылы істің ауырлығын күшейтеді.
• مِنَ الْكَافِرِينَ: «Күпірлік етушілерден» — мұнда «күпір» сөзі «жақсылықты мойындамаушылар, нығметке шүкірсіздік етушілер» деген мағынада қолданылған.

1. Аяттың тәпсірі:

Перғауын Мұсаға (ғ.с.) өзінің жасаған жақсылықтарын бетіне басып, айыптау мақсатында былай деді: «Сен сол бір ауыр ісіңді істедің — яғни қыбтылардан бір адамды өлтірдің. Ал сен менің саған жасаған игіліктерімді мойындамай, раббылығыма сенбей, күпірлік етушілерден болдың». Перғауын бұл сөздерімен Мұсаны өзінің тәрбиесіне қарсы шыққан, нығметке шүкірсіздік еткен адам ретінде кінәлады. Шындығында, Мұса (ғ.с.) қателесіп, абайсызда өлтіріп қойған болатын, содан кейін тәубе етіп, Аллаһтан кешірім сұраған еді. Ал перғауынның «күпірлік етушілерден» деген сөзі — оның өз билігін құдайлық дәрежеге көтеріп, Мұсаны өзіне құлшылық етпегені үшін айыптауы болатын. Бұл — перғауынның өзін-өзі әділ санап, шынайы иманды адамды жалған айыппен кінәлауының айқын көрінісі.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Аллаһтың әділдігі: Перғауын сырттай «жақсылық» жасағандай көрінгенімен, шын мәнінде өз билігін күштеп орнатқан тиран еді. Аллаһ тағала шынайы әділдік иесі — Ол адамдардың сыртқы амалдарына ғана емес, жүректеріндегі ниеттеріне де қарайды.
• Тәубе есігі ашық: Мұса (ғ.с.) қателесіп, күнә жасап қойғанымен, дереу тәубе етіп, Аллаһтан кешірім сұрады. Бұл — әрбір мұсылманға қателік жасағанда үмітсіздікке түспей, Аллаһтың рақымына жүгіну керектігін үйретеді.
• Нығметке шүкір: Перғауын өзінің жасаған «жақсылықтарын» бетке басып, Мұсаны шүкірсіздікке кінәлады. Бұл — бізге Аллаһтың берген нығметтеріне шүкір етудің маңыздылығын еске салады. Шүкір — иманның белгісі.
• Ислам — әділеттілік діні: Аят перғауынның жалған айыптауын әшкерелейді. Ислам адамды сыртқы айыптауларға емес, шынайы әділдікке шақырады. Бұл — исламның адамзатқа ұсынған әділ әрі мейірімді жол екенін көрсетеді.
• Құранның даналығы: Аят арқылы Аллаһ бізге тарихтан сабақ алуға, тирандардың жалған сөздеріне алданып қалмауға, әрдайым шынайы иман мен әділдік жолында болуға үндейді.