سوره شعرا — آیه 199

### معانی کلمات:

• فَقَرَأَهُ عَلَیْهِمْ: آن را بر آنان بخواند (یعنی قرآن را به زبان غیر عربی بر آنان تلاوت کند).
• مَا کَانُوا بِهِ مُؤْمِنِینَ: هرگز به آن ایمان نمیآوردند (یعنی با وجود چنین معجزهای، باز هم کفر میورزیدند).

### تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، حقیقتی را دربارهی کافران و مجرمان بیان میکند و آن اینکه اگر قرآن را به زبانی غیر از زبان عربی، مانند زبان عجمی، بر آنان نازل میکردیم و شخصی آن را به زبان خودشان برایشان میخواند، باز هم ایمان نمیآوردند و بهانهای تازه برای انکار پیدا میکردند. آنان میگفتند: «ما این سخن را نمیفهمیم و برای ما قابل قبول نیست» و بدین ترتیب، کفر و لجاجت خود را ادامه میدادند.

این آیه در ادامهی آیات پیشین است که مشرکان قریش بهانه میآوردند که چرا قرآن به زبان عربی نازل شده است. خداوند در پاسخ میفرماید: این بهانهجوییها هیچ پایهای ندارد؛ زیرا اگر قرآن به زبان غیر عربی هم نازل میشد، باز هم آنان ایمان نمیآوردند و بهانهای دیگر میتراشیدند. دلیل این امر، نه زبان قرآن، بلکه کوردلی و عناد آنان است؛ آنان به دنبال حقیقت نیستند و تنها به دنبال بهانه برای فرار از پذیرش حق هستند.

به عبارت دیگر، ایمان نیاوردن آنان نه به خاطر زبان قرآن، بلکه به سبب گناهان و ظلمی است که در دلهایشان ریشه دوانده است. خداوند این حقیقت را بیان میکند تا پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و مؤمنان بدانند که هدایت تنها به دست خداست و اگر کسی خودش نخواهد، هیچ معجزهای، حتی به زبان خودش، او را ایمان نمیآورد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. بهانهجویی، نشانهی عدم صداقت در طلب حق است: کسانی که واقعاً به دنبال حقیقت هستند، با هر زبانی آن را میپذیرند؛ اما بهانهجویان همیشه دلیل تازهای برای رد کردن حق پیدا میکنند.
2. هدایت، توفیقی الهی است: ایمان آوردن تنها به زبان و معجزه نیست؛ بلکه نیازمند توفیق خداوند و پاکی دل است. پس مؤمن باید همواره از خداوند توفیق ایمان و ثبات قدم را بخواهد.
3. نعمت زبان عربی برای قرآن، نعمتی بزرگ است: این آیه نشان میدهد که قرآن به زبانی نازل شده که برای مخاطبان اولیه قابل فهم بوده و این خود رحمتی از جانب خداوند است. پس باید قدر این نعمت را دانست و در فهم و تدبر در آن کوشید.
4. دلهای آلوده به گناه، پذیرای حق نیستند: گناهان و لجاجت، پردهای بر دل میکشد و مانع از درک حقیقت میشود. پس برای پذیرش حق، باید دل را با توبه و اخلاص پاک کرد.
5. تسلی و دلگرمی برای مؤمنان: این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که اگر کافران ایمان نمیآورند، تقصیر از پیام و زبان نیست، بلکه از خود آنان است. پس مؤمنان باید با صبر و استقامت، به رسالت خود ادامه دهند و نتیجه را به خداوند واگذار کنند.