سوره شعراء — آيت 225

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• أَلَمْ تَرَ: ڇا تون نه ٿو ڏسين؟ (هتي ”ڏسڻ“ مان مراد علم ۽ ڄاڻ آهي).
• وَادٍ: وادي، ميدان، مطلب هر قسم جو ميدان يا شعبه.
• يَهِيمُونَ: اهي گهمن ٿا، ٻڏل وانگر هر طرف ڀٽڪن ٿا، ڪنهن هڪ جاءِ تي قائم نه ٿا رهن.

2) تفسير:

اي نبي! ڇا تون نه ٿو ڄاڻين ته هيءَ شاعرن جي غفلت ۽ گمراهيءَ جي نشاني آهي ته اهي هر ميدان ۾ ۽ هر شعبي ۾ ٻڏل ۽ سرگردان ٿي گهمن ٿا؟ ڪڏهن ڪنهن جي تعريف ۾ مبالغو ڪن ٿا، ڪڏهن ڪنهن جي مذمت ۽ عيب جوئي ۾ لڳا پون ٿا، ڪڏهن سچ ٿا چون، ڪڏهن ڪوڙ ۽ باطل ٿا ڳالهائن، ڪڏهن عشق ۽ محبت جا شعر ٿا پڙهن، ۽ ڪڏهن ٻين جو مذاق ۽ ٽوڪ ٿا ڪن. اهي ڪنهن هڪ حالت تي به قائم نه ٿا رهن، بلڪه اهڙي طرح هر طرف ڀٽڪن ٿا جهڙي طرح اُٺ جو ٻچو پنهنجي ماءُ کان ڌار ٿي بي مقصد هر طرف ڊوڙندو ۽ گهمندو آهي. انهن جو شعر اڪثر باطل، ڪوڙ، ماڻهن جي آبرو لٽڻ، نسبتن ۾ طعنو ڪرڻ ۽ پاڪدامن عورتن تي الزام هڻڻ تي ٻڌل هوندو آهي، ۽ اهي اهڙيون ڳالهيون ٿا چون جن تي خود عمل نه ٿا ڪن.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• قرآن مجيد اسان کي سيکاريندو آهي ته ڳالهائڻ ۾ سچائي، ثابت قدمي ۽ توازن هجڻ گهرجي، نه ته هر طرف ڀٽڪڻ ۽ بي مقصد ڳالهائڻ.
• مسلمان کي گهرجي ته پنهنجي زبان ۽ قلم جو خيال رکي، ڪنهن جي به آبرو نه لٽي، نه ڪوڙي تعريف ۾ مبالغو ڪري ۽ نه ڪنهن جي بي بنياد مذمت ڪري.
• اسلام اهڙي ادب ۽ فن جي حوصلا افزائي ڪري ٿو جنهن ۾ سچ، نيڪي، حق جي حمايت ۽ ماڻهن جي اصلاح هجي، نه ته اهڙي شعر ۽ ڳالهه ٻولهه جي جا باطل، فحش ۽ ماڻهن جي عزت لٽڻ جو ذريعو بڻجي.
• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن هڪ اهڙي ڪتاب جي حيثيت ۾ اسان وٽ آهي جيڪو اسان کي سڌي رستي تي هلڻ، سچي ڳالهائڻ ۽ پنهنجي وقت ۽ صلاحيتن کي ڪارآمد ۽ نيڪ ڪمن ۾ لڳائڻ جي ترغيب ڏئي ٿو. جيڪو قرآن جي هدايت تي هلندو، اهو هر قسم جي ڀٽڪڻ ۽ گمراهيءَ کان محفوظ رهندو.