آل عمران سۈرىسى — ئايەت 130

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• رىبا: پۇل-مۇئامىلە ياكى قەرز بېرىشتە ئاساس مەبلەغتىن ئارتۇق ئېلىنغان ھەقسىز قوشۇمچە پايدا.
• ئەزئافەن مۇزائىفە: بىر نەچچە ھەسسە قاتمۇ-قات ئاشۇرۇلغان دېگەن مەنىدە.
• تەقۋا: ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداپ، چەكلىمىلىرىدىن ساقلىنىش.
• تۇفلېھۇن: نىجات تاپىسىلەر، مەقسەتلىرىڭلارغا يېتىسىلەر دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىمان ئېيتقان كىشىلەر! رىبادا چىڭ تۇرماڭلار، яنى قەرز بەرگەن مېلىڭلارغا ئۇنىڭ ئۈستىگە قوشۇمچە ئېلىپ، ئۇنى قاتمۇ-قات كۆپەيتىۋالماڭلار. جالىلىيەت دەۋرىدىكى كىشىلەر قەرز مۇددىتى توشقاندا، قەرزداردىن «قەرزىڭنى تۆلەيسەنمۇ ياكى ئۇنىڭغا قوشۇمچە قوشۇپ مۇددەتنى ئۇزارتىسەنمۇ؟» دەپ سوراپ، شۇ ئارقىلىق مېلىنى ھەسسىلەپ كۆپەيتىۋالاتتى. ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرنى بۇنداق قىلىشتىن قايتۇرۇپ، رىبادىن ساقلىنىشقا بۇيرۇدى. ئاندىن ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئورۇنداش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق تەقۋادار بولۇشقا، شۇ ئارقىلىق دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجات تاپىدىغانلىقىڭلارنى ئۈمىد قىلىشقا چاقىردى. رىبا پۇل-مۇئامىلە ۋە قەرز ئالاقىسىدە زۇلۇم ۋە ئادالەتسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، شۇڭا ئۇنىڭدىن ساقلىنىش مۇئمىنلەرنىڭ ئەخلاقى ۋە ئىجتىمائىي مەسئۇلىيىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• رىبا ھەر قانداق شەكىلدە بولسىمۇ ھارامدۇر، ئۇنىڭدىن ساقلىنىش ھەر بىر مۇئمىننىڭ پارىزى.
• ئىسلام دىنى ئادالەت ۋە رەھىمدىللىكنى تەشەببۇس قىلىدۇ، رىبا بولسا زۇلۇم ۋە ئادالەتسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
• تەقۋادارلىق دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشتۈرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە چەكلىمىلىرىدىن يېنىش ئارقىلىق ھەقىقىي مۇۋەپپەقىيەت قازىنىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى پۇل-مۇئامىلە ۋە ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلەردە ئەخلاق ۋە ئادالەتنى ئاساس قىلىدۇ، بۇ ئىنسانىيەتنىڭ ئىجتىمائىي تەرەققىياتىغا پايدىلىق.