સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 130

1. આયતમાં આવતા કેટલાક શબ્દોના અર્થ:

• يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: હે ઈમાન લાવનારાઓ!
• الرِّبَا: વ્યાજ, એટલે કે ધિરાણ પર લેવાતી વધારાની રકમ.
• أَضْعَافًا مُّضَاعَفَةً: ઘણા ગણું વધારેલું, એટલે કે વારંવાર બમણું થતું જાય.
• وَاتَّقُوا اللَّهَ: અલ્લાહથી ડરો, તેની હુકમોનું પાલન કરો અને મના કરેલી વસ્તુઓથી બચો.
• لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ: જેથી તમે સફળ થાઓ, કામયાબી મેળવો.

1. આયતનો તફસીર:

હે ઈમાનવાળાઓ! વ્યાજ (સૂદ) ખાવાથી બચો, ખાસ કરીને એવું વ્યાજ જે વારંવાર વધતું જાય અને ઘણા ગણું થઈ જાય. જાહિલિયતના લોકોની આ આદત હતી કે જ્યારે ધિરાણની મુદત પૂરી થતી, ત્યારે તેઓ દેવાદારને કહેતા કે કાં તો મૂળ રકમ પર વધારાની રકમ ઉમેરીને મુદત લંબાવો, અથવા તો આખી રકમ ચૂકવો. આ રીતે વ્યાજ વર્ષો સુધી વધતું રહેતું અને મૂળ ધન કરતાં ઘણા ગણું વધી જતું. અલ્લાહ તઆલા આ પ્રકારના વ્યાજથી સાફ મના કરે છે.

આયતમાં એ પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે વ્યાજની મનાઈ ફક્ત મોટા વ્યાજ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ દરેક પ્રકારના વ્યાજને છોડવું જરૂરી છે, પછી તે થોડું હોય કે ઘણું. કારણ કે અલ્લાહ તઆલા પોતાના હુકમોનું પાલન કરવાનું અને મના કરેલી વસ્તુઓથી બચવાનું કહે છે, જેથી લોકો દુનિયા અને આખિરતમાં સફળતા મેળવી શકે. વ્યાજ છોડવું એ તકવા (અલ્લાહનો ડર) નો ભાગ છે, અને તકવા જ સાચી સફળતાનો રસ્તો છે.

1. આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

• અલ્લાહ તઆલા પોતાના ઈમાનવાળા બંધાઓને પ્રેમથી સંબોધે છે અને તેમને નુકસાનથી બચાવવા માટે હુકમ આપે છે. આ દર્શાવે છે કે ઈસ્લામ લોકોના આર્થિક હિતોની રક્ષા કરે છે.
• વ્યાજ એ એવી બુરાઈ છે જે સમાજમાં અમીર અને ગરીબ વચ્ચેનું અંતર વધારે છે, લોકોના દિલોમાં કડવાશ અને નફરત પેદા કરે છે. આથી ઈસ્લામે તેને સંપૂર્ણપણે હરામ ઠેરવ્યું છે.
• અલ્લાહનો ડર (તકવા) અપનાવવો એ સફળતાની ચાવી છે. જે વ્યક્તિ અલ્લાહથી ડરીને વ્યાજ જેવા હરામ કામોથી બચે છે, અલ્લાહ તેને દુનિયા અને આખિરતમાં કામયાબી બખ્શે છે.
• આ આયત આપણને શીખવે છે કે આર્થિક મામલાઓમાં પણ પ્રામાણિકતા અને ન્યાય જાળવવો જોઈએ. હલાલ રીતે કમાવું અને હરામથી બચવું એ ઈમાનની નિશાની છે.
• અલ્લાહ તઆલા આપણને એ વાતની ખાતરી આપે છે કે જો આપણે તેના હુકમો માનીએ અને મનાઈઓથી બચીએ, તો આપણે ચોક્કસ સફળ થઈશું. આ આશા અને પ્રોત્સાહન આ