آل عمران سۈرىسى — ئايەت 83

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• يَبْغُونَ: ئىزدەيدۇ، خالايدۇ.
• أَسْلَمَ: بويسۇندى، ئىتائەت قىلدى.
• طَوْعًا: ئۆز خاھىشى بىلەن، ئىختىيارىي ھالدا.
• كَرْهًا: مەجبۇرىي ھالدا، خالىمىغان تەقدىردىمۇ.
• يُرْجَعُونَ: قايتۇرۇلىدۇ، قايتىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر، ئەھلى كىتابتىن چىققان بۇزغۇنچىلار ئاللاھ تائالا تاللىغان ۋە رەسۇلۇللاھ ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ئىسلام دىنىدىن باشقا بىر دىننى ئىزدەۋاتامدۇ؟ ھەل بۇنداق بولۇشى مۇمكىن ئەمەس! چۈنكى ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى بارلىق مەخلۇقات — مۇئمىنلەر ئىختىيارىي ھالدا، كاپىرلار مەجبۇرىي ھالدا (قىيىنچىلىق ۋاقتىدا ئىختىيارسىز بويسۇنغان ھالدا) — ئاللاھقا بويسۇنغان ۋە ئىتائەت قىلغان. ئاسماندىكىلەر ئۆز خاھىشى بىلەن سەجدە قىلىدۇ، زېمىندىكىلەرنىڭ بەزىسى ئۆز خاھىشى بىلەن، بەزىسى (مۇناپىقلارغا ئوخشاش) مەجبۇرىي ھالدا سەجدە قىلىدۇ. ئاندىن ھەممەيلەن قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلۇپ، ئەمەللىرىگە قاراپ ھېساب بېرىلىدۇ ۋە جازا-مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ. بۇ ئايەت ئاللاھ تائالانىڭ بەندىلىرىنى ئاگاھلاندۇرۇشىدۇر: ھېچكىم ئىسلام دىنىدىن باشقا بىر دىن بىلەن ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىپ كەلمەسلىكى كېرەك.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى ئاللاھ تائالا ئۆزى تاللىغان ۋە رازى بولغان يېگىنە دىندۇر؛ ئۇنىڭدىن باشقا دىن ئىزدەش ئادەمنى زىيانغا ئۇچرىتىدۇ.
• ئاسمان-زېمىندىكى بارلىق مەخلۇقات ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ھۆكۈمرانلىقىنى ئېتىراپ قىلىدۇ؛ بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ھەقىقەتەن ھەق دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ھەممە ئادەمنى قىيامەت كۈنى ئۆز ھۇزۇرىغا قايتۇرىدۇ ۋە ھەر بىر ئادەم قىلغان ئەمەلىگە قاراپ ھېساب بېرىدۇ؛ بۇ ئادەمنى ياخشى ئەمەل قىلىشقا ۋە ئىسلام دىنىغا ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننىڭ تەبىئىي ۋە ئىختىيارىي بويسۇنۇشىنى تەلەپ قىلىدۇ، مەجبۇرىي ئەمەس؛ شۇڭا ئىسلام دىنى ئىنساننىڭ قەلبىنى تىنچلىققا ۋە خۇشاللىققا ئېرىشتۈرىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلام دىنىنىڭ ئالەمشۇمۇل ۋە ھەممە مەخلۇقاتقا تەگلىكلىك ئىكەنلىكىنى، ھەمدە ئاللاھنىڭ رەھىم-شەپقىتىنىڭ ھەممە نەرسىنى قاپلىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.