سوره آل عمران — آیه 83

معانی کلمات:

• یَبْغُونَ: میجویند، طلب میکنند.
• أَسْلَمَ: تسلیم شد، خضوع و انقیاد کرد.
• طَوْعًا: با میل و رغبت، اختیاری.
• کَرْهًا: با اکراه و ناخواسته، اجباری.

تفسیر آیه:

آیا این گروههای منحرف از اهل کتاب، غیر از دین خدا را میطلبند؟! دینی که خداوند آن را برای بندگانش برگزیده و همان اسلام است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) با آن مبعوث شده است. در حالی که تمام موجودات در آسمانها و زمین — از فرشتگان، انسانها، جنها و همه مخلوقات — در برابر اراده و فرمان خدا تسلیم و منقاد هستند. این تسلیمشدن برای مؤمنان با میل و رغبت و آگاهانه است، و برای کافران هرچند در ظاهر نمیخواهند، اما در حقیقت و بهطور تکوینی ناگزیر از تسلیم در برابر قوانین الهی هستند؛ چنانکه هنگام نزول بلاها و شداید، حتی کافران نیز به ناچار به خدا پناه میبرند و او را میخوانند. تمام هستی — از جمله خورشید، ماه، ستارگان، درختان و همه موجودات — به فرمان او در حرکتاند و از قوانین او پیروی میکنند. سرانجام نیز همه به سوی او بازگردانده میشوند و در روز قیامت هر کس را بر اساس عملش جزا خواهد داد. این آیه هشداری است از سوی خداوند به همه بندگان که مبادا کسی از آنان در حالی که بر غیر آیین اسلام است، به دیدار او برسد.

فواید و پیامهای آیه:

• عمومیت تسلیم در برابر خدا: تمام جهان هستی — از ذرات خاک تا کهکشانها — بهطور تکوینی تسلیم فرمان خداوند هستند و این نشانهای از یگانگی و قدرت بیپایان اوست.
• اختیار انسان در انتخاب دین: انسان برخلاف سایر موجودات، در انتخاب راه خود مختار است و این امتیاز، مسئولیت او را در برابر خداوند بیشتر میکند.
• بازگشت همه به سوی خدا: یادآوری معاد و روز جزا، انسان را به اصلاح رفتار و پیروی از دین حق ترغیب میکند.
• اسلام، دین برگزیده خدا: این آیه تأکید میکند که دین مورد قبول خداوند تنها اسلام است که همان تسلیم شدن در برابر فرمان اوست، و این همان دین همه پیامبران از آدم تا خاتم بوده است.
• هماهنگی دین با فطرت و نظام هستی: دین اسلام نه تنها با فطرت انسانی هماهنگ است، بلکه با کل نظام آفرینش نیز سازگار است؛ زیرا همه موجودات بهطور طبیعی در مسیر تسلیم در برابر خداوند حرکت میکنند.