Yosin surasi — Oyat 52

Kalimalarning ma'nolari:

• Marqad – uyqu joyi, qabr, dam olish maskani.
• Ba'asa – tiriltirdi, uyg'otdi, qo'zg'atdi.
• Vayl – halokat, dahshat, azob-uqubat.

Tafsir:

Qiyomat kuni qabrlaridan tiriltirilgan kofirlar va oxiratni inkor etganlar o'zlarining dahshatli ahvolini ko'rib, pushaymonlik va nadomat bilan: "Ey voy, bizlarga halokat bo'lsin! Bizni uyqu joyimizdan — qabrlarimizdan kim tiriltirdi?" — deb hayqirishadi. Ular bu savolni o'zlarining avvalgi inkorlari va masxaralari uchun o'kinch bilan so'rashadi.

Shunda ularga javob beriladi: "Mana bu — Rahmonning va'da qilgan narsasidir! Payg'ambarlar esa rost so'zlagan edilar!" Ya'ni, ularning bu so'zlari — Allohning va'dasi haqiqat ekanini va elchilar to'g'ri aytganini tan olishdir. Ammo bu tan olish endi foyda bermaydi, chunki imon va tavba qilish vaqti o'tib ketgan.

Ba'zi ulamolar aytishlaricha, "Bu — Rahmon va'da qilgan narsadir" degan gapni mo'minlar aytadi. Ya'ni, mo'minlar kofirlarga qarab: "Mana, Alloh va'da qilgan narsa yuz berdi, payg'ambarlar rost aytdilar" — deyishadi. Har ikki holatda ham bu — haqiqatning ochiq namoyon bo'lishi va yolg'onchilarning sharmanda bo'lishidir.

Foydalar:

1. Qiyomat kuni — mutlaq haqiqatdir. Har bir inson qabridan tirilib, qilgan amallariga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi. Bu haqiqatni hech qachon unutmaslik kerak.
2. Allohning va'dasi albatta amalga oshadi. Uning va'dasiga shubha qilish — o'z-o'ziga zulm qilishdir. Mo'min kishi Allohning va'dasiga qat'iy ishonadi va bu ishonch unga sabr va qanoat bag'ishlaydi.
3. Payg'ambarlar (alayhimus-salom) faqat haqni aytganlar. Ularning xabarlari, ogohlantirishlari va bashoratlari — barchasi rost. Ularga ergashgan kishi esa to'g'ri yo'ldan boradi.
4. Qiyomat kuni pushaymonlik qilishdan oldin, bugun, tiriklik paytida tavba qilish va to'g'ri yo'lga qaytish — eng buyuk saodatdir. O'sha kuni tan olish hech kimga foyda bermaydi, ammo bugungi tan olish va amal qilish najotga eltadi.
5. Ushbu oyat mo'minlarga tasalli va umid baxsh etadi: ularning e'tiqodi va amallari behuda ketmaydi, balki Qiyomat kuni ular zafar quchadilar, kofirlar esa xor va zor bo'ladilar.