سوره صافات — آیه 150

معانی کلمات:

• «أَمْ»: در اینجا برای استفهام انکاری به کار رفته است، یعنی آیا واقعاً چنین است؟
• «شَاهِدُونَ»: حاضر و ناظر، یعنی در هنگام آفرینش حضور داشتند و آن را مشاهده کردند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سرزنش مشرکان و کافران که فرشتگان را دختران خدا میپنداشتند، با لحنی توبیخآمیز و انکاری میفرماید: آیا ما فرشتگان را به صورت مؤنث و دختر آفریدیم و شما در آن لحظه حاضر و ناظر بودید و این موضوع را با چشم خود دیدید؟! قطعاً چنین نیست؛ زیرا آنان نه در آفرینش فرشتگان حضور داشتند و نه هیچ شاهد و گواهی بر این ادعای باطل دارند. این سخن آنان صرفاً تهمتی ناروا و نسبتی دروغین به خداوند است که از روی جهل و گمراهی بر زبان میآورند. اگر آنان به راستی چنین ادعایی دارند، باید دلیل و برهانی بیاورند، اما هرگز نخواهند توانست. این آیه نشان میدهد که مشرکان نه تنها در توحید و الوهیت دچار انحراف شده بودند، بلکه در شناخت ماهیت فرشتگان نیز به بیراهه رفته و برای خداوند فرزندانی از جنس مؤنث قائل شده بودند که هم به خداوند نسبت ناروا میدادند و هم به فرشتگان که موجوداتی پاک و منزّه از جنسیتاند.

فواید و پیامهای آیه:

1. ادعا بدون دلیل و برهان، باطل و ناپسند است؛ هر کس سخنی میگوید باید پشتوانه علمی و منطقی داشته باشد.
2. خداوند متعال از هرگونه فرزند، چه پسر و چه دختر، پاک و منزّه است و نسبت دادن فرزند به او، بزرگترین تهمت و ناسزا به ساحت قدس الهی است.
3. فرشتگان موجوداتی شریف، پاک و فراتر از جنسیتاند و نباید آنان را با صفات انسانی توصیف کرد.
4. قرآن کریم با استدلالهای روشن و پرسشهای کوبنده، باطل را رسوا میکند و راه حق را برای جویندگان حقیقت روشن میسازد.
5. انسان باید در باورهای خود درباره خداوند و آفریدههایش، تنها از وحی و عقل سلیم پیروی کند و از خرافات و پندارهای بیاساس بپرهیزد.