سوره صافات — آیه 154

معانی کلمات:

• ما لکم: یعنی شما را چه شده است؟ / چه چیزی شما را به اینجا رسانده است؟
• کیف تحکمون: چگونه داوری میکنید؟ / چه حکم نادرستی صادر میکنید؟

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، مشرکان را با لحنی سرزنشآمیز و توبیخکننده مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید: شما را چه شده است؟ چگونه چنین حکم ناعادلانه و باطلی صادر میکنید که برای خودتان پسران را میپسندید و برای خداوند -که خالق و مالک همه چیز است- دختران را قائل میشوید؟ این در حالی است که خود شما از داشتن دختر ناراحت میشوید و آن را برای خود ننگ میدانید، اما برای پروردگار جهانیان دختران را نسبت میدهید. این چه قضاوت فاسد و داوری نادرستی است که میان خود و خداوند فرق میگذارید و برای او چیزی را اثبات میکنید که برای خود نمیپسندید؟ این حکم، نه بر اساس عقل سلیم است و نه بر پایه منطق و برهان، بلکه صرفاً پیروی از هوا و هوس و تقلید کورکورانه از گذشتگان است.

فواید و پیامهای آیه:

1. نفی هرگونه نقص از ساحت خداوند: این آیه به زیبایی نشان میدهد که خداوند از هر عیب و نقصی منزّه است و نسبت دادن فرزند -بهویژه دختر- به او، نهایت جهل و گمراهی است.
2. بیداری وجدان و خرد: قرآن کریم انسانها را به اندیشیدن و به کار گرفتن عقل دعوت میکند و از آنان میخواهد که در باورهای خود تأمل کنند و از پذیرش کورکورانه عقاید باطل بپرهیزند.
3. عدالت و انصاف در داوری: انسان باید در قضاوتهای خود منصف باشد و چیزی را برای دیگران نخواهد که برای خود نمیپسندد؛ این اصل اخلاقی در این آیه به زیبایی ترسیم شده است.
4. محبت و رحمت الهی: خداوند با این که مشرکان چنین سخنان ناروایی میگفتند، باز هم با مهربانی و به صورت پدرانه آنان را مورد خطاب قرار میدهد و راه را برای بازگشتشان باز میگذارد، که نشانهای از رحمت واسعه الهی است.