سوره صافات — آیه 17

معانی واژگان:

• آباؤنا: پدران ما، نیاکان ما.
• الأوّلون: پیشینیان، گذشتگانِ دور.

تفسیر آیه:

مشرکانِ منکرِ معاد، پس از آنکه پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) آنان را به توحید و ایمان به روز رستاخیز دعوت کرد، با استبعاد و انکار گفتند: «آیا ما پس از آنکه مردیم و خاک و استخوانهای پوسیده شدیم، دوباره زنده میشویم؟ و آیا پدرانِ نخستینِ ما که قرنها پیش مرده و کاملاً نابود شدهاند نیز دوباره برانگیخته خواهند شد؟» آنان این سخن را از روی تعجب و انکار میگفتند و زندهشدنِ دوباره را، بهویژه برای نیاکانِ بسیار قدیمی خود، محال و غیرممکن میپنداشتند. گویا میخواستند بگویند: اگر ما زنده شویم، چگونه ممکن است کسانی که سالها پیش مردهاند و اثری از آنان باقی نمانده است، دوباره به زندگی بازگردند؟ این سخن نشاندهندهٔ نهایتِ سرگشتگی و انکار آنان نسبت به قدرتِ بیپایانِ خداوند متعال است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که قدرت خداوند هیچ محدودیتی ندارد؛ همانگونه که آفرینشِ نخستینِ انسانها برای او آسان بود، زندهکردنِ دوبارهٔ آنان نیز برایش آسان و بینیاز از هیچ علت و وسیلهای است.
• ایمان به معاد، انسان را به حسابکشی از اعمال خود واداشته و او را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه ترغیب میکند؛ چراکه میداند روزی در برابر خداوند حاضر خواهد شد.
• انکارِ معاد، ریشه در غرور و تکبّر و عدمِ توجه به قدرتِ بیکرانِ پروردگار دارد؛ بنابراین مؤمن باید همواره با تواضع و تفکر در آفرینش، دل خود را به یادِ روز رستاخیز زنده نگه دارد.
• این آیه، تسلیتی برای مؤمنان است که بدانند عدالتِ الهی اقتضا میکند که نیکوکاران و بدکاران یکسان نباشند و روزی فرا خواهد رسید که هر کس نتیجهٔ عمل خود را ببیند.