سوره نساء — آیه 105

معانی کلمات:

• خَصِیمًا: به معنای مدافع و طرف دعوا، کسی که از دیگری دفاع و مخاصمه میکند.
• خَائِنِین: کسانی که به خود یا امانتهای مردم خیانت میکنند و حقیقت را پنهان میدارند.

تفسیر آیه:

ما قرآن را بر تو ای پیامبر نازل کردیم در حالی که سراسر حق و حقیقت است؛ در عقاید، عبادات و احکامش. هدف از نزول این کتاب آن است که میان مردم در تمام امورشان بر اساس آنچه خداوند به تو آموخته و وحی کرده داوری کنی، نه بر اساس هوای نفس و رأی شخصی خودت. پس هرگز از کسانی که به خود یا امانتهای مردم خیانت میکنند، دفاع نکن و طرف دعوای آنان مباش، حتی اگر ظاهراً سخنی بر خلاف واقع ابراز کنند که تو را به اشتباه بیندازد.

این آیه در مورد شخصی به نام «طُعمه بن اُبَیرِق» از انصار نازل شد که زرهی را از شخصی به نام «قتاده بن نعمان» دزدید و آن را نزد مردی یهودی به نام «زید بن سمین» به امانت گذاشت. وقتی جستجو شد، زره نزد یهودی پیدا شد و او گفت که طعمه آن را نزد من گذاشته است. پیامبر خواست دست یهودی را به جرم دزدی قطع کند، اما خداوند این آیه را نازل فرمود تا حقیقت آشکار شود و پیامبر از خائن دفاع نکند.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن کریم معیار و میزان قضاوت و داوری در همه امور است و هیچ حکمی جز بر اساس آن پذیرفته نیست.
• حاکم و قاضی باید تنها بر اساس وحی الهی و آموزههای دینی قضاوت کند، نه بر اساس گمان، هوای نفس یا ظاهر فریبنده.
• دفاع از خائنان و گناهکاران، حتی اگر ظاهراً حق به جانب آنان به نظر برسد، خیانت به عدالت و حقیقت است.
• این آیه نشان میدهد که اسلام برای عدالت و دادگری ارزشی والا قائل است و اجازه نمیدهد هیچ مسلمانی به ناحق از مجرمی حمایت کند.
• خداوند همواره حامی مظلومان و افشاگر خیانت خائنان است و کسی نمیتواند حقیقت را از او پنهان کند.