સૂરા અન-નિસા — આયત 105

١) શબ્દોના અર્થ:

• الْكِتَابَ (અલ્-કિતાબ): અહીં અર્થ થાય છે કુરાન.
• بِالْحَقِّ (બિલ્-હક્): સત્ય સાથે, સંપૂર્ણ સત્યતા સાથે.
• لِتَحْكُمَ (લિતહ્‌કુમ): જેથી તમે ફેંસલો કરો, ન્યાય કરો.
• أَرَاكَ اللَّهُ (અરાકલ્‌લાહ): અલ્લાહે તમને જે દેખાડ્યું, શીખવ્યું અને વહી (અવતરણ) દ્વારા જણાવ્યું.
• خَصِيمًا (ખસીમા): વકીલ, બચાવ કરનાર, પક્ષપાત કરનાર.

૨) આયતની તફસીર (વ્યાખ્યા):

હે પ્રિય પયગંબર! અમે તમારા પર આ કુરાન સંપૂર્ણ સત્ય સાથે અવતરણ કર્યું છે, જેથી તમે લોકો વચ્ચે એવા ન્યાય સાથે ફેંસલો કરો જે અલ્લાહે તમને શીખવ્યો છે અને વહી દ્વારા તમને સમજાવ્યો છે — પોતાની મનમાની કે અંગત રાય પ્રમાણે નહીં. અને તમે એવા લોકોના બચાવમાં ઊભા ન રહો જેઓ પોતાની જાત સાથે અને અમાનત સાથે વિશ્વાસઘાત કરે છે, એટલે કે એવા લોકો તરફથી દલીલ ન કરો જેઓ ખોટા સાબિત થાય અને સત્યને છુપાવે.

આ આયત એક ઘટનાના સંદર્ભમાં ઉતરી હતી: એક વ્યક્તિએ બીજા એક સાથીની બખ્તર ચોરી કરી અને તેને એક યહૂદી પાસે સંતાડી. પછી તેણે સોગંદ ખાધા કે મેં કંઈ ચોર્યું નથી. જ્યારે બખ્તર યહૂદી પાસેથી મળી આવી, ત્યારે પયગંબર (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) એ યહૂદીનો હાથ કાપવાનો ઇરાદો કર્યો, પરંતુ અલ્લાહે આ આયત ઉતારીને સત્ય સ્પષ્ટ કરી દીધું કે ખરો ગુનેગાર તે ચોર હતો, અને પયગંબરને શીખવ્યું કે ખોટા લોકોના બચાવમાં ન ઊભા રહેવું.

૩) આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

• અલ્લાહે કુરાનને સંપૂર્ણ સત્ય સાથે અવતરણ કર્યું છે — તેમાં કોઈ શંકા કે ખોટ નથી. આ આપણને કુરાન પર પૂરો ભરોસો રાખવાનું શીખવે છે.
• ન્યાય કરતી વખતે પોતાની મનમાની, પક્ષપાત કે અંગત સંબંધોને બદલે અલ્લાહના આદેશ અને સત્યને આધાર બનાવવો જોઈએ. આ ઇસ્લામનો સુંદર ન્યાય-સિદ્ધાંત છે.
• ખોટા અને વિશ્વાસઘાતી લોકોનો બચાવ કરવો એ ઇસ્લામમાં નાપસંદ છે. સત્ય અને ઇન્સાફનો સાથ આપવો એ જ સાચો રસ્તો છે.
• આ આયત દર્શાવે છે કે ઇસ્લામમાં ન્યાય એટલો મહત્વનો છે કે પયગંબરને પણ સત્ય સ્પષ્ટ થયા પછી તેમનો ઇરાદો બદલવાનું કહેવામાં આવ્યું. આનાથી ખબર પડે છે કે ઇસ્લામમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કાયદાથી ઉપર નથી.
• આ આયત આપણને શીખવે છે કે સત્યની શોધ કરવી, પુરાવા તપાસવા અને પછી ફેંસલો કરવો — આ જ ઇસ્લામી ન્યાય પદ્ધતિની સુંદર