Ан-Ниса сүрөсү — Аят 109

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• هَا أَنتُمْ: «Мына силер» — көңүл буруу жана айыптоо маанисиндеги кайрылуу.
• جَادَلْتُمْ: «талашып-тартыштыңар», «жагынан сүйлөдүңөр» — бирөөнү актоо үчүн талашып-тартышуу.
• عَنْهُمْ: «алар үчүн», «алардын ордуна» — күнөөкөр адамдар жөнүндө.
• يُجَادِلُ اللَّهَ: «Аллах менен талашат» — Аллахтын адилет өкүмүнө каршы талашуу.
• وَكِيلًا: «вакил», «коргоочу», «иштерин өз мойнуна алган жоопкер» — аларды коргоп, жообун көтөрө турган ортомчу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мына силер, оо адамдар, дүйнө жашоосунда эле алар үчүн талашып-тартышып, аларды актоого аракет кылдыңар. Бирок алар кылган күнөөнү жана кылмышты жашырып, алардын ордуна жооп берүүгө аракет кылдыңар. Эми ойлонуп көрүңөр: кыямат күнү ким Аллах менен талашып, алар үчүн жооп бере алат? Аллах алардын жашыруун иштерин, ички сырларын жана чыныгы абалын толук билет. Ошол күнү ким аларды коргоп, иштерин өз мойнуна алып, жообун көтөрө турган вакил боло алат? Эч ким мындай кыла албайт. Анткени ал күнү бардык бийлик, өкүм жана коргоо жалгыз Аллахтын колунда. Адам баласы дүйнөдө бирөөнү актоо үчүн талашса, кыяматта Аллахтын алдында эч ким эч кимди коргой албайт, эч ким эч кимдин ордуна жооп бере албайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге дүйнөдөгү жалган коргоо, тарапкерлик жана адилетсиздикти жактоо акыретте эч пайда бербей турганын эскертет. Аллахтын адилеттиги алдында баары тең жана ар бир адам өз иши үчүн жооп берет.
• Ислам дини адамды чындыкка, адилеттикке жана жоопкерчиликке чакырат. Бул аят аркылуу биз Аллахтын илими жана бийлиги чексиз экенин, Анын алдында эч ким жашыруун иш кыла албастыгын түшүнөбүз.
• Кыямат күнүндөгү жоопкерчилик сезими адамды дүйнөдө жакшылык кылууга, күнөөдөн алыс болууга жана башкаларды жалган жактоодон сактанууга түрткү берет.
• Бул аят ыймандуу адамга Аллахтын адилет сотуна ишенүүнү, Ага таянууну жана Анын алдында жоопкерчиликти сезүүнү үйрөтөт. Ошону менен бирге, Аллахтын ырайымына жана кечиримине үмүт кылууга да чакырат, анткени Аллах кечирүүчү жана ырайымдуу.
• Ислам — адамды жалгандан алыстатып, чындыкка жана адилеттикке жетелеген дин. Бул аят ошол чындыкты ачык көрсөтүп, ар бир адамды өз ишине жоопкер болууга үндөйт.