نساء سۈرىسى — ئايەت 109

1) ئايتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• جَادَلْتُمْ (جادەلتۇم): تالاش-تارتىش قىلدىڭلار، دەۋا قىلدىڭلار، ھۆججەت كەلتۈردۈڭلار.
• يُجَادِلُ (يۇجادىلۇ): تالاش-تارتىش قىلىدۇ، ھۆججەت كەلتۈرىدۇ.
• وَكِيلًا (ۋەكىلەن): ئىش ئۆتكۈزگۈچى، قوغدىغۇچى، ھۆججەت قىلغۇچى، ياردەم بەرگۈچى.

2) ئايتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇئمىنلەر! سىلەر بۇ دۇنيادا گۇناھكار، ئۆزلىرىگە خىيانەت قىلغان كىشىلەرنى قوغداش ئۈچۈن تالاش-تارتىش قىلدىڭلار، ئۇلارنىڭ ئاقلىقىنى ئىسپاتلاشقا، جازادىن قۇتۇلدۇرۇشقا تىرىشتىڭلار. ئەمدى قىيامەت كۈنى كەلگەندە، ئۇلارنىڭ ھەقىقىي ھالىتىنى ئاللاھ تائالا بىلگەن تۇرۇپ، كىم ئاللاھ بىلەن ئۇلار ئۈچۈن تالاش-تارتىش قىلالايدۇ؟ كىم ئۇ كۈندە ئۇلارنىڭ ئىشىنى ئۆتكۈزۈپ، ئۇلارنى قوغداپ، ئۇلارغا ياردەم بېرەلەيدۇ؟ ھېچكىم بۇنىڭغا قادىر ئەمەس. بۇ دۇنيادىكى تالاش-تارتىش ۋە قوغداش ئاخىرەتتە ھېچقانداق پايدا بەرمەيدۇ، چۈنكى ئاللاھ ھەممە ئىشنىڭ ھەقىقىتىنى بىلگۈچىدۇر ۋە ھەر بىر كىشىگە ئەمەلىگە قاراپ ھېساب ئالىدۇ.

3) بۇ ئايتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئىشنىڭ ئىچكى-تاشقى ھەقىقىتىنى بىلىدۇ، شۇڭا بىز ئۆز ئەمەلىمىزنى تۈزىتىشكە تىرىشىشىمىز كېرەك، باشقىلارنىڭ گۇناھىنى قوغداشقا ئەمەس.
• دۇنيادا باشقىلارنى قوغداپ، ھەقىقەتنى يوشۇرۇش مۇمكىن، لېكىن ئاخىرەتتە ھېچكىم ئاللاھنىڭ ھۆكمىدىن قاچالمايدۇ.
• ئىسلام دىنى بىزنى ھەقىقەتچىل، ئادالەتلىك بولۇشقا، گۇناھ ۋە خىيانەتنى قوغدىماسلىققا چاقىرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا رەھىمدىل ۋە ئادىل، ئۇ ھەر بىر كىشىگە ئەمەلىگە يارىشا مۇئامىلە قىلىدۇ، شۇڭا بىز ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ياخشى ئەمەللەر قىلىشقا ئىنتىلىشىمىز كېرەك.
• بۇ ئايت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاخىرەت كۈنى ھەر بىر كىشى ئۆز ئەمەلىنىڭ ھېسابىنى بېرىدۇ، شۇڭا دۇنيادا ياخشىلىق قىلىش ۋە ھەقىقەتچىل بولۇش ئەڭ مۇھىم مەسئۇلىيىتىمىزدۇر.