Niso surasi — Oyat 109

Kalimalarning ma'nolari:

• Jodaltum — bahslashdingiz, himoya qilib gapirdingiz.
• Vakil — himoyachi, o'rinbosar, kafil.

Tafsir:

Ey mo'minlar! Sizlar mana shu o'z jonlariga xiyonat qilgan kimsalar (ya'ni, o'g'irlik qilgan va aybni boshqaga ag'darganlar) haqida dunyo hayotida bahslashdingiz, ularni oqlashga urindingiz va jazodan qutqarishga harakat qildingiz. Ammo Qiyomat kunida ularning gunohlari va xiyonatlari ochiq-oydin ma'lum bo'lgach, ularni Allohning jazosidan kim himoya qila oladi? O'sha ulug' kunda ular uchun kim shafoat qilishga yoki ularni oqlashga qodir bo'ladi? Hech kim! Chunki Alloh taolo har bir narsani biluvchi, adolatli hukmdordir. Dunyoda kishilarni aldab, haqiqatni yashirish mumkin bo'lsa-da, Qiyomatda barcha sirlar oshkor bo'ladi va hech qanday bahs-munozara, hech qanday himoya foyda bermaydi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'minlarga ogohlantirish beradiki, gunohkorlarni himoya qilish va ularni oqlash faqat dunyo hayotida amalga oshishi mumkin. Qiyomat kunida esa har kim o'z amali bilan yuzma-yuz keladi va hech kim boshqasini Allohning jazosidan qutqara olmaydi.
2. Inson o'z yaqinlari yoki do'stlari gunoh qilganlarida, ularni himoya qilish o'rniga, ularni to'g'ri yo'lga chaqirishi va gunohdan qaytarishi lozim. Chunki haqiqiy yordam — gunohdan qaytarishdir.
3. Alloh taoloning adolati mukammaldir. U hech kimga zulm qilmaydi va hech kimning gunohini boshqasiga yuklamaydi. Shuning uchun inson o'z amallariga e'tibor berishi va oxiratda hech kimning himoyasiga tayanmasligi kerak.
4. Bu oyat musulmonlarga shafoatning faqat Alloh izn bergan kishilargagina tegishli ekanini eslatadi. Qiyomatda hech kim o'z ixtiyori bilan boshqasini himoya qila olmaydi, balki hamma narsa Allohning irodasi va izniga bog'liqdir.
5. Dunyoviy bahs-munozaralar va tortishuvlar vaqtinchalikdir. Asl hisob-kitob Qiyomat kunida bo'ladi. Shuning uchun inson o'z vaqtini behuda bahslarga emas, balki Allohga itoat qilish va solih amallar qilishga sarflashi kerak.