سوره نساء — آیه 116

معانی کلمات:

• یُشرَک به: برای خداوند شریک و همتا قرار دادن در عبادت و الوهیت.
• ما دون ذلک: گناهانی که پایین‌تر از شرک هستند، یعنی سایر معاصی.
• ضَلّ: گمراه شد و از راه حق منحرف گشت.
• ضَلالًا بَعیدًا: گمراهی بسیار دور از رحمت و هدایت الهی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهٔ شریفه، یکی از مهم‌ترین قوانین رحمت و عدل خود را بیان می‌فرماید: همانا خداوند هرگز گناه شرک را نمی‌بخشد، یعنی کسی که برای او شریک قرار دهد و موجودی دیگر را در عبادت یا صفات الهی همتای او بداند، مشمول آمرزش الهی قرار نخواهد گرفت و در عذاب جاودانه خواهد ماند. اما غیر از شرک، هر گناه دیگری را برای هر کس از بندگانش که بخواهد و شایسته بداند، می‌بخشد؛ زیرا رحمت او وسیع است و فضل او شامل حال بندگان پشیمان و توبه‌کار می‌شود. سپس می‌فرماید: هر کس برای خدا شریک قرار دهد، به‌راستی که گمراه شده است گمراهی‌ای بسیار دور از حق؛ زیرا او خالق و مخلوق را برابر دانسته و عبادتی را که شایستهٔ پروردگار یکتاست، به موجودی ناتوان و محتاج نسبت داده است. چنین کسی از هر خیری دور افتاده و هیچ امیدی به رستگاری و فلاح برای او نیست، مگر آنکه از شرک توبه کند و به توحید بازگردد.

فواید و پیام‌های آیه:

• عظمت گناه شرک را می‌فهمیم؛ گناهی که مانع آمرزش الهی می‌شود و انسان را از دایرهٔ رحمت خارج می‌سازد.
• رحمت و بخشش خداوند را می‌شناسیم که برای گناهان دیگر، درِ توبه و آمرزش را باز گذاشته است؛ پس هیچ‌گاه از رحمت او ناامید نشویم.
• می‌آموزیم که توحید و یکتاپرستی، اساس نجات و سعادت است و هر چه از این اصل دور شویم، به گمراهی و تباهی نزدیک‌تر می‌شویم.
• این آیه انگیزه می‌دهد تا با خالص‌سازی دین خود برای خدا، از شرک پنهان (مانند ریا و خودنمایی) نیز بپرهیزیم و یقین کنیم که تنها او سزاوار عبادت و اطاعت است.