Niso surasi — Oyat 116

Kalimalarning ma'nolari:

• Yug'firu – kechiradi, mag'firat qiladi.
• Yushraka bihi – Unga (Allohga) shirk keltirilishi, ya'ni Unga sherik qo'shilishi.
• Ma duna zalika – Undan boshqa narsalarni, ya'ni shirkdan past bo'lgan gunohlarni.
• Dalla – adashdi, yo'ldan ozdi.
• Dalolan ba'idan – juda uzoq adashish, haqdan yiroqlashish.

Tafsir:

Alloh taolo o'z bandalariga nisbatan cheksiz rahmli va kechirimlidir. Ammo Uning kechirimi hamma narsani qamrab olmaydi. Zero, Alloh taolo o'ziga shirk keltirilishini, ya'ni Unga biron-bir narsani yoki kimsani sherik qilib topinishni kechirmaydi. Bu eng buyuk gunoh bo'lib, bandaning butun amallarini behuda qiladi va uni jahannamga mahkum etadi. Chunki shirk – Yaratganni yaratilganlarga tenglashtirish, Allohning ulug'ligiga xilof ravishda Unga boshqalarni sherik qilishdir.

Ammo shirkdan boshqa gunohlar – kichik yoki katta bo'lsin – Alloh taolo xohlagan bandalariga O'z fazli va rahmati bilan kechiradi. Bu kechirim Allohning irodasiga bog'liq: xohlasa kechiradi, xohlasa kechirmaydi. Lekin tavba qilgan banda uchun Allohning kechirimi kafolatlangan.

Kim Allohga shirk keltirsa, u haq yo'ldan butunlay adashgan, to'g'ri yo'ldan juda uzoqlashgan bo'ladi. Uning maqsadi har qanday yaxshilikdan yiroqlashadi va najot topishdan umid uziladi. Chunki u o'zining butun ibodatini, sa'y-harakatini noto'g'ri tomonga yo'naltirib, o'ziga zarardan boshqa narsa keltirmaydi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'minlarga katta umid baxsh etadi: shirkdan saqlansa, boshqa gunohlar uchun Allohning rahmati va kechirimi kengdir. Shuning uchun gunoh qilgan banda ham Allohning rahmatidan umid uzmasligi kerak.
2. Shirkning og'irligi va xavfliligi haqida ogohlantiradi. Bu gunoh kechirilmas ekan, inson o'z e'tiqodini doimo pok saqlashi, shirkning har qanday ko'rinishidan – katta yoki kichik, ochiq yoki yashirin – qochishi lozim.
3. Allohning irodasi va hukmi ustun ekanini uqtiradi: kechirim va jazolar Uning hikmati va irodasiga bog'liq. Bu esa bandani doimo Allohga iltijo qilishga, Unga tavba qilishga undaydi.
4. Islomda e'tiqodning tozaligi – najotning asosiy sharti ekanini ko'rsatadi. Kimning e'tiqodi toza bo'lsa, uning gunohlari uchun kechirim umidi bor; kimning e'tiqodi buzilgan bo'lsa, uning barcha amallari behuda ketadi.