سوره نساء — آيت 116

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• لَا يَغْفِرُ: معاف نه ڪندو، بخش نه ڏيندو.
• أَن يُشْرَكَ بِهِ: اهو ته ساڻس شريڪ ڪيو وڃي، يعني ڪنهن ٻئي کي به الله جي ذات ۾ يا سندس صفتن ۾ يا عبادت ۾ شريڪ بڻايو وڃي.
• مَا دُونَ ذَٰلِكَ: ان کان گهٽ درجي جا گناه، يعني شرڪ کان سواءِ ٻيا گناه.
• لِمَن يَشَاءُ: جنهن لاءِ الله گهري، يعني جنهن تي الله پنهنجي رحمت سان معافي ڏئي.
• ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا: هو تمام پري واري گمراهي ۾ پئجي ويو، يعني حق کان بلڪل پري ٿي ويو.

2) آيت جي تفسير:

بيشڪ الله تعاليٰ اهو گناه معاف نه ڪندو ته ڪنهن کي سندس ذات ۾ شريڪ بڻايو وڃي، يعني شرڪ ڪنهن به صورت ۾ بخش نه ٿيندو. جيڪو الله سان شرڪ ڪندو، اهو هميشه لاءِ دوزخ ۾ رهندو. البت شرڪ کان سواءِ ٻيا گناه، جيئن ننڍا ۽ وڏا گناه، اهي الله پنهنجي رحمت ۽ فضل سان جنهن کي چاهي معاف ڪري ٿو. اهو سندس ئي اختيار آهي، هو جنهن کي چاهي بخشي ٿو ۽ جنهن کي چاهي سزا ڏئي ٿو.

۽ جيڪو به الله سان ڪنهن ٻئي کي شريڪ بڻائي ٿو، اهو حق کان بلڪل پري ٿي ويو ۽ گمراهي جي اونهي کاهي ۾ ڪري پيو. هن خالق ۽ مخلوق ۾ ڪو فرق نه رکيو، ۽ اهڙيءَ طرح هو سڀني خيرن کان محروم ٿي ويو ۽ سندس ڪاميابي جي ڪا به اميد نه رهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله جي رحمت بيحد وسيع آهي، هو شرڪ کان سواءِ ٻيا سمورا گناه معاف ڪري سگهي ٿو، جيڪڏهن بندو سچي دل سان توبه ڪري.
• شرڪ کان بچڻ جي تمام گهڻي اهميت آهي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي اهڙو گناه آهي جيڪو معاف نه ٿيندو، جيستائين بندو ان کان توبه نه ڪري.
• الله جي رحمت تي اميد رکڻ گهرجي ۽ گناهن کان پري رهڻ گهرجي، خاص ڪري شرڪ کان، ڇاڪاڻ ته شرڪ انسان کي حق کان بلڪل پري ڪري ڇڏيندو آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته صرف الله ئي معافي ڏيڻ وارو آهي، ۽ ان کان سواءِ ڪنهن به شيءِ کي معافي جو ذريعو نه سمجهڻ گهرجي.
• اسلام ۾ توحيد جي اهميت ۽ شرڪ جي خطرناڪي جو واضح پيغام ملي ٿو، جيڪو هر مسلمان کي پنهنجي عقيدي جي حفاظت ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.