سوره نساء — آیه 164

## معانی واژگان

• قَصَصْناهُمْ: داستان و سرگذشت آنان را برایت بازگو کردیم.
• لَمْ نَقْصُصْهُمْ: داستانشان را برایت بازگو نکردیم.
• تَكْلِيماً: سخن گفتنی حقیقی و بدون واسطه (مصدر برای تأکید).

## تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه شریفه، پس از ذکر نام گروهی از پیامبران در آیات پیشین، میفرماید: ما رسولانی فرستادیم که سرگذشت آنان را پیش از این در قرآن برای تو ای پیامبر بازگو کردیم، و رسولانی نیز فرستادیم که داستان آنان را برایت بیان نکردیم؛ زیرا حکمتی در این فروگذاری بود که خداوند آن را میداند. این اشاره به کثرت پیامبران الهی در طول تاریخ دارد که شمار آنان را جز خداوند کسی نمیداند.

سپس خداوند به یکی از مهمترین ویژگیهای حضرت موسی علیهالسلام اشاره کرده و میفرماید: خداوند با موسی سخن گفت، سخن گفتنی حقیقی و بدون هیچ واسطهای. این بیان، مقام والای حضرت موسی را آشکار میسازد و در عین حال، صفت کلام را برای خداوند متعال اثبات میکند؛ کلامی که شایسته ذات پاک اوست و نه مانند سخن گفتن مخلوقات. این آیه در پاسخ به کسانی نازل شد که درباره حقیقت کلام خدا با موسی تردید میکردند و میگفتند: آیا خداوند واقعاً با موسی سخن گفته است؟ خداوند با تأکید بر این سخن گفتن، هرگونه تردید را از بین برد.

## فواید و پیامهای آیه

1. تنوع در شیوه هدایت الهی: خداوند متعال در هر زمان و مکانی، رسولانی متناسب با شرایط همان امت برگزیده است؛ گاهی داستان آنان را برای ما بازگو کرده تا از آنان درس بگیریم و گاهی نیز به دلایلی که حکمتش نزد اوست، از ذکر نامشان خودداری کرده است. این نشان میدهد که هدایت الهی محدود به زمان یا مکان خاصی نیست.
2. کرامت و شرافت انبیا: سخن گفتن مستقیم خداوند با حضرت موسی، نشاندهنده کرامت والای پیامبران و مقام بلند آنان نزد پروردگار است. این امر، محبت و احترام ما را نسبت به همه پیامبران الهی افزایش میدهد.
3. ایمان به غیب: ایمان به رسولانی که داستانشان در قرآن نیامده، ما را به ایمان به غیب و تسلیم در برابر حکمت الهی دعوت میکند؛ چرا که خداوند هر چیزی را که برای هدایت ما لازم بوده، بیان کرده و آنچه را که بیان نکرده، به مصلحتی بوده است.
4. صفات الهی: این آیه اثبات میکند که خداوند متعال دارای صفت کلام است و میتواند با بندگان برگزیده خود بدون واسطه سخن بگوید. این حقیقت، ایمان ما را به قدرت و عظمت پروردگار تقویت میکند و ما را به شکرگزاری برای نعمت وحی و پیامبران وامیدارد.