Ан-Ниса сүресі — Аят 164

1. Сөздердің мағынасы:

• وَرُسُلًا — және елшілерді.
• قَصَصْنَاهُمْ — олардың тарихын баяндадық, айтып бердік.
• لَمْ نَقْصُصْهُمْ — олардың тарихын баяндамадық, айтып бермедік.
• تَكْلِيمًا — тікелей сөйлеу арқылы, нақты сөйлесу.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта пайғамбарымызға (с.а.с.) бұрын жіберілген елшілер туралы хабар береді. Олардың бірқатарының тарихын Құранда баяндап, адамдарға үлгі-өнеге етті. Ал тағы бірқатар елшілердің тарихын айтпады — бұл да Аллаһтың хикметі мен даналығына байланысты. Барлық елшілердің тарихын білу адамзатқа парыз емес, тек Аллаһ білген хикметке сай айтылғаны жеткілікті.

Содан кейін Аллаһ Тағала Мұса (ғ.с.) пайғамбарға тікелей сөйлегенін ерекше атап өтеді. Бұл — Мұса пайғамбарға берілген үлкен құрмет пен ардақ. Аллаһ Тағала онымен тікелей, ешбір делдалсыз сөйлесті. Бұл жерде Аллаһтың сөйлеу сипаты — Оның ұлылығына лайықты шынайы сипат екендігі бекітіледі. Яғни, Аллаһ шынымен сөйледі, бірақ Оның сөйлеуі жаратылыстардың сөйлеуіне ұқсамайды.

Кейбіреулер «Аллаһ ағашта көмескі дыбыс жаратып, Мұса соны естіді» деп қате түсіндірген. Бұл аят ондай пікірдің дұрыс еместігін көрсетеді. Өйткені «تَكْلِيمًا» деген сөз — тікелей сөйлесудің нақты болғанын растайтын күшейтпелі мәнер. Аллаһ Мұсамен шынайы сөйлесті, бұл Оның ұлылығына лайықты түрде болды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһ Тағала барлық елшілерді жіберген, олардың кейбірінің тарихы Құранда баяндалған, кейбірі баяндалмаған. Бұл — Аллаһтың хикметінің көрінісі.
• Аллаһ Тағала Мұса пайғамбармен тікелей сөйлескен. Бұл оның ерекше ардаққа ие болғанын көрсетеді. Сондықтан ол «Кәлимоллаһ» (Аллаһтың сөйлескен адамы) деп аталады.
• Аллаһтың сөйлеу сипаты — шынайы және Оның ұлылығына лайықты. Оны жаратылыстардың сөйлеуіне теңеуге болмайды.
• Құранда баяндалмаған пайғамбарлар туралы білмеуіміз — біздің иманымызға нұқсан келтірмейді. Біз Аллаһ жіберген барлық елшілерге жалпы түрде иман келтіреміз.
• Бұл аят Аллаһтың құдіреті мен даналығын, сондай-ақ Оның пайғамбарларына деген құрметін танытады. Бұл — мүміндердің иманын нығайтатын, Аллаһтың сөзінің шынайылығына деген сенімін арттыратын ұлы хабар.