سوره نساء — آیه 172

معانی کلمات:

• یَسْتَنکِفَ: ابا کردن، خودداری کردن، ننگ داشتن.
• عَبْدًا: بنده، برده.
• مُقَرَّبُونَ: نزدیکشدگان، مقربان درگاه الهی.
• یَسْتَکْبِرْ: تکبر ورزیدن، خود را بزرگ شمردن و سرپیچی کردن.
• یَحْشُرُهُمْ: آنان را جمع میکند، گرد میآورد.

تفسیر آیه:

مسیح (علیهالسلام) هرگز از اینکه بندهی خدا باشد، ابا نمیکند و ننگ نمیآورد؛ بلکه این مقام بندگی را برای خود شرف و افتخاری بزرگ میداند. فرشتگان مقرّب الهی نیز که در بالاترین درجات قرب به پروردگار قرار دارند، از بندگی خدا هیچ ابایی ندارند و به آن مباهات میکنند. حال که عیسی و فرشتگان که از برترین مخلوقاتاند، به بندگی خدا افتخار میکنند، چگونه برخی مردم، عیسی یا فرشتگان را به عنوان خدا یا فرزند خدا میگیرند؟! این نسبتی ناروا و بیاساس است.

سپس خداوند میفرماید: هر کسی که از عبادت خدا سر باز زند و گردنکشی و تکبر ورزد، خداوند همهی آنان را در روز قیامت به سوی خود جمع خواهد کرد و با عدالت کامل، میان آنان داوری خواهد کرد و هر کس را به سزای اعمالش خواهد رساند. هیچکس از حیطهی قدرت و حکمت الهی خارج نیست و همه در برابر او مسئولاند.

فواید و پیامهای آیه:

• بندگی خدا نهتنها ذلت نیست، بلکه بالاترین مقام و مایهی افتخار برای تمام موجودات، از جمله پیامبران و فرشتگان است.
• کسانی که از عبادت خدا تکبر میورزند، در حقیقت به خود ظلم میکنند و در برابر حقیقت هستی میایستند.
• روز قیامت، روز جمعشدن همهی انسانها در پیشگاه عدل الهی است؛ هیچکس از این داوری عادلانه بینصیب نمیماند و هر کس نتیجهی اعمال خود را خواهد دید.
• محبت به پیامبران و فرشتگان نباید ما را به غلو و شرک بکشاند؛ بلکه باید آنان را در جایگاه حقیقیشان، یعنی بندگان برگزیدهی خدا، بشناسیم و از آنان الگو بگیریم.