سوره نساء — آیه 37

معانی کلمات:

• یَبْخَلُونَ: بخل می‌ورزند و از انفاق خودداری می‌کنند.
• وَیَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ: دیگران را به بخل و خودداری از بخشش فرمان می‌دهند.
• وَیَکْتُمُونَ: پنهان می‌دارند و آشکار نمی‌سازند.
• مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ: آنچه خداوند از فضل و بخشش خود به آنان عطا کرده است.
• أَعْتَدْنَا: آماده کرده‌ایم.
• عَذَابًا مُهِینًا: عذابی خوارکننده و ذلت‌بار.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه به توصیف گروهی می‌پردازد که خصلت‌های نکوهیده‌ای دارند و خداوند آنان را از رحمت خود دور می‌داند. اینان کسانی هستند که خود بخل می‌ورزند و از انفاق آنچه خداوند از روزی و نعمت به آنان داده است خودداری می‌کنند، و نه تنها خود این راه را می‌روند، بلکه دیگران را نیز به بخل و خودداری از بخشش ترغیب می‌کنند. آنان نعمت‌های خداوند را پنهان می‌دارند و فضل و عطای الهی را که شامل مال، علم و دیگر نعمت‌ها می‌شود، کتمان می‌کنند و از آشکار ساختن حق و بیان آنچه باید بیان شود، سر باز می‌زنند. این خصلت‌ها نشانه‌ای از کفر و ناسپاسی است، و خداوند برای چنین کافرانی عذابی خوارکننده و ذلت‌بار آماده کرده است که در آن به سختی مجازات می‌شوند. این آیه در مورد کسانی نازل شده است که از سرِ تکبر و فخرفروشی، حق را پنهان می‌کردند و دیگران را نیز به این کار دعوت می‌نمودند.

فواید و پیام‌های آیه:

• بخل و خودداری از انفاق، صفتی نکوهیده است که انسان را از رحمت خداوند دور می‌کند و نشانه ضعف ایمان است.
• دعوت دیگران به بخل و بدی، گناهی بزرگ‌تر از خودِ بخل است، زیرا انسان نه تنها خود را آلوده می‌کند، بلکه دیگران را نیز به گناه می‌کشاند.
• پنهان کردن نعمت‌های خداوند و کتمان حق، از صفات منافقان و کافران است؛ مؤمن باید نعمت‌های الهی را آشکار سازد و شکرگزار باشد.
• انفاق و بخشش در راه خدا، نه تنها مال را کم نمی‌کند، بلکه برکت و رحمت الهی را افزایش می‌دهد و انسان را به خداوند نزدیک‌تر می‌سازد.
• خداوند نسبت به اعمال بندگان خود آگاه است و برای کسانی که ناسپاسی می‌کنند و حق را پنهان می‌دارند، عذابی خوارکننده آماده کرده است؛ بنابراین انسان باید از این صفات دوری کند و در مسیر بندگی و شکرگزاری گام بردارد.