સૂરા અન-નિસા — આયત 63

١) શબ્દોના અર્થ:

• أُولَٰئِكَ: તે લોકો.
• يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ: અલ્લાહ જાણે છે જે કંઈ તેમના દિલોમાં છે.
• فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ: તો તમે તેમનાથી મોઢું ફેરવી લો (અવગણના કરો).
• وَعِظْهُمْ: અને તેમને નસીયત કરો (શિખામણ આપો).
• قَوْلًا بَلِيغًا: એવી વાત જે (દિલોમાં) ઊંડી ઉતરી જાય, અસરકારક અને પ્રભાવશાળી હોય.

٢) આયતની તફસીર:

આ લોકો એવા છે જેમના દિલોમાં જે કંઈ દંભ (નિફાક) અને ખરાબ ઇરાદો છુપાયેલો છે, તે બધું અલ્લાહ તઆલા સંપૂર્ણપણે જાણે છે. તેમની બાહ્ય હાલત પ્રમાણે નહીં, પરંતુ તેમના અંતરના સાચા રંગને અલ્લાહ જાણે છે.

તેથી હે નબી! તમે તેમની દુષ્ટતાઓ પર ધ્યાન ન આપો, તેમની સાથે ઝઘડો ન કરો અને તેમની સજા માટે ઉતાવળ ન કરો. તેમનાથી મોઢું ફેરવી લો, પરંતુ તેમને સુધારવાનો પ્રયાસ ચાલુ રાખો. તેમને નસીયત કરો, જણાવો કે જે રીતે તેઓ બહારથી ઈમાનનો દાવો કરે છે અને અંદરથી કુફ્ર છુપાવે છે, તે અલ્લાહથી છુપાયેલું નથી. તેમને અલ્લાહના હુકમોની રજૂઆત કરો, જેમાં ડર અને આશા બંને હોય. અને તેમને એવી અસરકારક અને હૃદયસ્પર્શી વાત કહો, જે તેમના દિલોમાં ઊંડી ઉતરી જાય અને તેમને દંભ અને દુષ્ટતાથી પાછા ફેરવે. તેમને એકાંતમાં અલ્લાહનો ડર દેખાડો, જેથી તેઓ પોતાના કૃત્યો પર શરમિંદા થાય અને તૌબા કરે.

٣) આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

• અલ્લાહ તઆલા દરેક વ્યક્તિના દિલની હાલત જાણે છે, તેથી આપણે બાહ્ય દેખાવ કરતાં અંતરની સફાઈ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. દંભ અને ખોટા ઇરાદાથી બચવું જોઈએ.
• દાવત (ઇસ્લામ તરફ બોલાવવું)માં નરમાઈ, હિકમત અને સુંદર ઉપદેશની રીત અપનાવવી જોઈએ. કોઈની ખામી જોઈને તરત સજા કરવાને બદલે તેમને સુધારવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
• લોકોને સુધારવા માટે એવી વાત કરવી જોઈએ જે તેમના દિલોમાં ઊંડી ઉતરે, જે તેમને વિચારવા મજબૂર કરે અને સાચા માર્ગ તરફ પાછા ફેરવે.
• અલ્લાહના ડર અને તેની રહેમતની આશા બંનેને સાથે રાખીને લોકોને સમજાવવું જોઈએ, જેથી તેઓ નિરાશ ન થાય અને સુધરવાની તૌફીક મળે.
• આ આયત આપણને શીખવે છે કે ઇસ્લામ એ સુધારણાનો ધર્મ છે, સજાનો નહીં. જ્યાં સુધી શક્ય હોય, લોકોને પ્રેમ અને હિકમતથી સાચા માર્ગે લાવવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.