સૂરા અન-નિસા — આયત 73

શબ્દોની સમજૂતી:

• فَضْلٌ: કૃપા, અનુગ્રહ — અહીં અર્થ છે નુસરત (વિજય) અથવા ગનીમત (યુદ્ધની માલ).
• لَيَقُولَنَّ: ચોક્કસ કહેશે જ.
• مَوَدَّةٌ: પ્રેમ, સ્નેહ, મિત્રતા.
• فَأَفُوزَ: તો હું પ્રાપ્ત કરું, સફળ થાઉં.
• فَوْزًا عَظِيمًا: મોટી સફળતા, મોટી પ્રાપ્તિ.

આયતની તફસીર:

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા મુનાફિકો (દંભી લોકો)ના મનોવિજ્ઞાન અને તેમની દ્વિમુખી વૃત્તિને ઉજાગર કરે છે. ફરમાવે છે કે જો તમને — ઐ મુસલમાનો — અલ્લાહ તરફથી કોઈ કૃપા મળે, જેમ કે વિજય, સલામતી અથવા યુદ્ધની માલ-ગનીમત, તો આ પાછળ રહી જનારો મુનાફિક એવી રીતે કહેવા લાગે છે જાણે તે તમારો કોઈ સંબંધી કે મિત્ર જ ન હતો, જાણે તમારી અને તેની વચ્ચે કોઈ પ્રેમ અને મિત્રતાનો બંધન જ ન હતું. તે હસરત અને ઈર્ષાથી કહે છે: "કાશ! હું પણ તેમની સાથે હોત, તો મેં પણ આ મોટી સફળતા પ્રાપ્ત કરી હોત." આ શબ્દોમાં તેની લાલચ અને પસ્તાવો બંને છતાં થાય છે — લાલચ ગનીમતની, અને પસ્તાવો જિહાદમાં સાથ ન આપવાનો. પરંતુ તેની વાણી એવી છે જાણે તે તમારા સમુદાયનો જ ન હોય, જાણે તેનું તમારી સાથે કોઈ જ સંબંધ ન હોય. આ એક આશ્ચર્યજનક વાત છે કે જ્યારે મુસીબત આવે ત્યારે તે પોતાને તમારાથી અલગ દર્શાવે છે, અને જ્યારે ફાયદો મળે ત્યારે તે તમારી સાથે ભાગીદાર થવા માંગે છે. આવા લોકોની દોસ્તી અને સ્નેહ ખરેખર કોઈ અર્થ નથી ધરાવતા, કારણ કે તેમનો સંબંધ ફક્ત સ્વાર્થ પર આધારિત છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહની કૃપા પર વિશ્વાસ: મુસલમાનોને જ્યારે અલ્લાહ તરફથી વિજય કે કૃપા મળે ત્યારે તે અલ્લાહની મહેરબાની છે, અને તેના પર અલ્લાહનો આભાર માનવો જોઈએ.
2. મુનાફિકોની ઓળખ: આ આયત આપણને શીખવે છે કે દંભી લોકોની ઓળખ તેમના કાર્યો અને વાણીથી થાય છે — મુશ્કેલીના સમયે તેઓ પાછળ રહી જાય છે અને ફાયદાના સમયે આગળ આવવા માંગે છે.
3. જિહાદ અને કુરબાનીનું મહત્વ: જે લોકો અલ્લાહના રસ્તામાં કુરબાની આપે છે, તેમને અલ્લાહ તઆલા દુનિયા અને આખિરતમાં ઉચ્ચ દરજ્જો આપે છે. પાછળ રહી જનારા ફક્ત પસ્તાવો જ કરી શકે છે.
4. સાચી મિત્રતા અને સ્નેહ: સાચો સ્નેહ એ છે જે મુશ્કેલીમાં પણ ટકી રહે, ફક્ત ફાયદાના સમયે નહીં. મુસલમાનોએ એકબીજા સાથે સાચી એકતા અને ભાઈચારો રાખવો જોઈએ.
5. **ઈર્ષા અને લાલ