Zuxruf surasi — Oyat 81

Kalimalarning ma'nolari:

• الْعَابِدِينَ — ibodat qiluvchilar, Allohga itoat etuvchilar.

Tafsir:

Ey Muhammad! Alloh taolo senga: "Ey Rasul, Rahmonning farzandi bor, deb da'vo qilayotgan mushriklaringga ayting: 'Agar Rahmonning farzandi bo'lganda edi, sizlar da'vo qilayotganingizdek, men o'sha farzandga ibodat qiluvchilarning birinchisi bo'lardim'", deyapti. Lekin bu da'vo mutlaqo yolg'ondir. Alloh taolo har qanday farzand, sherik va tengdoshdan pokdir. U hech kimga muhtoj emas, U yagona va yakka Zotdir. Uning farzandi bo'lishi mumkin emas, chunki farzand bo'lishi uchun unga o'xshash va tengdosh bo'lgan zot kerak bo'ladi. Alloh esa bunday narsalardan butunlay pokdir.

Mushriklar farishtalarni Allohning qizlari deb da'vo qilishar edi. Alloh taolo ularning bu bema'ni va asossiz da'volarini rad etib, agar shunday bo'lganda ham, Payg'ambar avvalo o'sha narsaga ibodat qiluvchi bo'lishini aytishni buyuradi. Bu bilan ularning da'volari asossiz ekani va ularning o'zlari ham bu da'voga ishonmasliklari ochiq-oydin bayon qilinadi. Aslida esa, Alloh taolo farzand, sherik, tengdosh va o'xshashdan mutlaqo pokdir.

Foydalar:

1. Alloh taolo o'z Payg'ambariga mushriklarning batil da'volariga qarshi eng go'zal va hikmatli tarzda javob berishni o'rgatadi. Bu esa bizga ham da'vat va munozara odobini o'rgatadi — haqni himoya qilishda donolik bilan, dalil va hujjatlar bilan yondashish kerak.
2. Ushbu oyat Alloh taoloning har qanday nuqson, kamchilik, sherik va farzand kabi sifatlardan pok ekanini ta'kidlaydi. Bu esa musulmonning aqidasini mustahkamlaydi va uni shirkdan saqlaydi.
3. Payg'ambarimizning "men birinchi bo'lib ibodat qiluvchilardanman" degan so'zlari, haq yo'lida birinchi bo'lish, to'g'ri e'tiqodda peshqadam bo'lish fazilatini ko'rsatadi. Bu musulmonlarni yaxshiliklarda o'zaro o'zishga, haq yo'lida birinchi bo'lishga undaydi.
4. Oyatda Rahmon ismi zikr qilingani bilan Allohning rahmati va mehribonligi eslatiladi. Bu esa gunohkor bandalarga umid bag'ishlaydi va ularni tavbaga, Allohning rahmatiga yuzlanishga chorlaydi.