Zuxruf surəsi — Ayə 9

Sözlərin izahı:

• وَلَئِن سَأَلْتَهُم — "Əgər onlardan soruşsan". Burada "onlar" dedikdə Məkkə müşrikləri nəzərdə tutulur.
• الْعَزِيزُ — "Əziz olan", yəni qüdrət və hökmranlıqda heç kəsə məğlub olmayan, yenilməz olan Allah.
• الْعَلِيمُ — "Hər şeyi bilən", yəni elmi hər şeyi əhatə edən, heç bir şey Ondan gizli qalmayan Allah.

Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Əgər sən bu müşriklərdən — Allaha şərik qoşan, batil inanclara bağlanan adamlardan — "Göyləri və yeri kim yaradıb?" deyə soruşsan, onlar dərhal cavab verəcəklər: "Onları qüdrətli və hər şeyi bilən Allah yaradıb." Onlar bunu inkar edə bilməzlər, çünki göylərin və yerin yaradılışındakı möhtəşəm nizam, hər bir canlının varlığı və kainatdakı heyrətamiz tarazlıq açıq-aydın bir Yaradanın varlığına dəlalət edir.

Bu ayə diqqətimizi çox mühüm bir həqiqətə yönəldir: insan bəzən öz dili ilə Allahın varlığını və qüdrətini etiraf edir, lakin əməlləri ilə bu etirafa zidd hərəkət edir. Onlar Allahın yaradıcı olduğunu qəbul edirdilər, amma buna baxmayaraq, heç bir şey yarada bilməyən, fayda da, zərər də verə bilməyən bütlərə ibadət edirdilər. Bu, insan ağlının və vicdanının ziddiyyətə düşdüyü acı bir haldır.

Ey insan! Bir düşün: göylərin sonsuz genişliyini, yerin möhkəmliyini, gecə ilə gündüzün növbə ilə bir-birini əvəz etməsini, yağışın yağmasını, bitkilərin bitməsini, sənin öz varlığını kim yaradıb? Əgər qəlbin səmimidirsə, sən də dilinlə etiraf edəcəksən ki, bunların hamısını yalnız Əziz və Alim olan Allah yaradıb. Elə isə yalnız Ona ibadət et, yalnız Ondan kömək dilə, yalnız Ona təvəkkül et. Çünki hər şeyi bilən və hər şeyə qadir olan Allah, sənin ən kiçik ehtiyacını da görür və eşidir.

Bu ayə həm də bizə öyrədir ki, insanları haqqa dəvət edərkən onların özlərinin də qəbul etdiyi həqiqətlərdən başlamaq ən təsirli yoldur. Onlar Allahın yaradıcı olduğunu etiraf edirlərsə, onda bu etirafın tələb etdiyi nəticəni — yalnız Ona ibadət etməyi — onlara xatırlatmaq lazımdır. Quranın bu üslubu bizə göstərir ki, haqqa dəvət hikmətlə, ağılla və qəlblərə toxunan bir yanaşma ilə edilməlidir.

Uca Allah bizə bu ayənin mənasını dərk etməyi, dilimizlə etiraf etdiyimiz həqiqəti əməllərimizlə də təsdiqləməyi və yalnız Ona səmimi qəlbdən ibadət etməyi nəsib etsin. Amin.