Duxan surəsi — Ayə 49

Sözlərin izahı:

• ذُقْ (züq): “Dad” mənasındadır. Burada məcazi mənada işlədilir və “bu əzabı dad, onun ağrısını hiss et” deməkdir.
• الْعَزِيزُ (əl-əziz): “Qüdrətli, yenilməz, hörmət sahibi” deməkdir. Yəni heç kəsin ona zərər verə bilmədiyi, qarşısında boyun əydiyi şəxs.
• الْكَرِيمُ (əl-kərim): “Comərd, şərəfli, hörmətli” deməkdir. Yəni qövmü arasında dəyər verilən, əzizlənən kimsə.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Cəhənnəm əzabı içində olan o kafirə, o təkəbbürlü və inadkar adama xitab olunaraq deyilir: “Dad bu əzabı! Axı sən öz qövmün yanında çox qüdrətli, çox hörmətli idin, heç kəs sənə toxuna bilməzdi, sözün keçərdi, izzət və şərəf sahibi sayılırdın!”

Bu sözlər ona istehza və məzəmmət üçündür. Çünki dünyada ikən o, gücünə, nüfuzuna və qövmünün ona verdiyi dəyərə arxalanır, Allaha iman gətirməyi özünə sığışdırmır, haqqı qəbul etmirdi. İndi isə o izzət və kəramət iddiasının əksinə olaraq, ən alçaldıcı və ən ağrılı əzab içindədir. Ona deyilir ki, əgər həqiqətən güclü və hörmətli idinsə, bəs indi niyə özünü bu əzabdan qurtara bilmirsən?

Bu ayə hər bir insan üçün böyük bir dərsdir: dünyada mal, mövqe, nüfuz və qövmün tərifi insanı aldadıb Allaha qarşı təkəbbürə sövq etməməlidir. Əsl izzət və kəramət yalnız Allahdandır və yalnız Ona təslim olan qəlblərə nəsib olur. Uca Allah buyurur ki, əsl qüdrət və şərəf Onun əlindədir; kim Allaha yönəlsə, əsl şərəfi tapar, kim də təkəbbürə qapılıb haqqı inkar etsə, axırda peşmançılıq və alçalma onu gözləyir.

Ey insan! Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır: gücünə, varına, adına-sanına aldanıb da haqqı yalan sayma. Bu gün sənə verilən hər nemət Allahın əmanətidir. Onları Allaha şükür və itaət yolunda istifadə etsən, əsl izzətə və əbədi kəramətə nail olarsan. Quranın bu xəbərdarlığı əslində sənə qarşı bir mərhəmətdir — səni əbədi peşmançılıqdan xilas etmək üçün bir çağırışdır. Gəl, bu çağırışa qulaq as, təkəbbürü burax, təvazökarlıqla Rəbbinə yönəl və əsl izzəti Onun yanında ara!