سوره مائده — آیه 102

معانی کلمات:

• «سَأَلَهَا»: پرسید آن را (یعنی درخواست کرد آن مسائل و سؤالات را).
• «قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ»: گروهی از امتهای پیش از شما.
• «أَصْبَحُوا»: شدند و گردیدند (صبح کردند در حالی که...).
• «بِهَا كَافِرِينَ»: به آن (پرسشها و احکام) کافر و منکر شدند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه مؤمنان را از پرسشهای بیجا و بیهوده برحذر میدارد و به آنان هشدار میدهد که پیشینیان نیز چنین سؤالاتی از پیامبران خود پرسیدند، اما هنگامی که آن احکام و مسائل بر آنان واجب و الزامی شد، از پذیرش و عمل به آنها سر باز زدند و به همین سبب کافر شدند و گرفتار عذاب الهی گردیدند. برای نمونه، قوم ثمود از صالح علیهالسلام درخواست معجزه ناقه کردند و چون آن معجزه آمد و مأمور به احترام و نگهداری آن شدند، آن را انکار کردند و پی کردند و هلاک شدند. همچنین قوم عیسی علیهالسلام درخواست نزول مائده آسمانی کردند و چون نازل شد، باز هم عدهای انکار ورزیدند و کافر شدند. پس این آیه هشداری است به مسلمانان که از سؤالات بیفایده و پرخطر بپرهیزند، زیرا ممکن است درخواست بیان احکام سخت، آنان را در تنگنا قرار دهد و اگر عمل نکنند، گرفتار کفر و عذاب شوند.

فواید و پیامهای آیه:

• پرسش و کنجکاوی در دین پسندیده است، اما باید سؤالات مفید و در حد نیاز باشد، نه سؤالاتی که باعث مشقت و سختی شود.
• انسان باید از سرنوشت امتهای پیشین عبرت بگیرد و از تکرار خطاهای آنان بپرهیزد.
• نعمتهای الهی اگر با کفران و ناسپاسی همراه شود، به نقمت و عذاب تبدیل میگردد.
• دین اسلام دین آسانگیری است و خداوند نمیخواهد بندگانش را به تکلیف شاق و طاقتفرسا گرفتار کند؛ بنابراین مؤمن باید از سؤالاتی که ممکن است بر او و دیگران سختگیری بیاورد، اجتناب کند.
• ایمان واقعی تنها به ادعا نیست، بلکه به عمل و اطاعت از فرمانهای الهی است؛ کسی که حکمی را بپذیرد ولی به آن عمل نکند، در معرض کفر و گمراهی قرار میگیرد.