Аль-Маида сүресі — Аят 102

1. Сөздердің мағынасы:

• قَدْ سَأَلَهَا — «Оны сұрады»: бұл жердегі «оны» деген сілтеме алдыңғы аятта айтылған сұраққа (яғни түрлі нәрселерді сұрай беруге) қатысты.
• قَوْمٌ — «қауым», «ел», «топ».
• مِّن قَبْلِكُمْ — «сіздерден бұрын», «сіздерге дейінгі».
• ثُمَّ أَصْبَحُوا — «содан кейін олар ... болып қалды».
• بِهَا كَافِرِينَ — «соған байланысты күпірлік етушілер»: яғни сол сұрақтары мен талаптары себепті иманнан танып, қарсы шығушыларға айналды.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аятта Аллаһ мұсылмандарды пайдасыз, тым егжей-тегжейлі сұрақтар қоюдан сақтандырған болатын. Осы аятта Аллаһ сол сақтандыруды одан әрі күшейтіп: «Мұндай сұрақтарды сіздерден бұрынғы қауымдар да қойған. Олар сол сұрақтары арқылы өздеріне жүктелген міндеттерді білген соң, оны орындамай, теріске шығарып, күпірлікке ұрынды», — дейді.

Яғни бұрынғы үмметтер пайғамбарларынан түрлі талаптар мен сұрақтар сұраған: мысалы, Салихтың қауымы түйе мұғжизасын талап етті, Исаның қауымы аспаннан дастарқан түсіруді сұрады. Олар сол сұрақтары бойынша дәлел-белгілерді көрген соң, оған сенуге тиіс болды. Бірақ олар сенудің орнына теріске шығарып, сол себепті күпірлікке батып, ақырында ғазапқа ұшырады.

Сондықтан бұл аят мұсылмандарға: «Сендер де солар сияқты болып қалмаңдар. Пайдасыз сұрақтар қойып, кейін оның салдарынан иманнан айырылып қалмаңдар», — деген ескерту жасайды. Исламда сұрақ қою, білу — жақсы нәрсе, бірақ ол шектен асып, талас-тартысқа, күмәнге, тіпті иманды жоғалтуға әкелмеуі керек.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ислам — жеңілдік пен анықтық діні: Аллаһ бізге шамамыздан тыс нәрсені жүктемейді. Сондықтан діндегі негізгі нәрселерді біліп, соған амал ету — басты мақсат.
• Пайдасыз сұрақтардан сақ болу: Кейбір сұрақтар адамды амалдан қалдырып, күмәнға түсіруі мүмкін. Сондықтан сұрақ қою — білу үшін, амал ету үшін болуы керек, талас үшін емес.
• Амалсыз білім пайда әкелмейді: Бұрынғы қауымдар да білді, бірақ амал етпеді. Білімнің құндылығы — оны іске асыруда.
• Иман — үлкен нығмет: Оны сақтау үшін абай болу керек. Тіл мен сұрақ арқылы иманға зиян келуі мүмкін.
• Аллаһтың ескертулері — мейірімділік: Бұл аят — Аллаһтың бізді қорғау үшін берген ескертуі. Ол біздің жақсылығымызды қалайды.
• Исламды жеңіл қабылдау: Дінді қиындатып, түрлі талаптар қою — бұрынғылардың қателігі. Біз үшін ең жақсы жол — Құран мен Сүннетті қарапайым әрі шынайы түрде ұстану.