Moida surasi — Oyat 90

Kalimalarning ma'nolari:

• Xamr (الْخَمْرُ): Aqlni berkitadigan, mast qiladigan har qanday ichimlik.
• Maysir (الْمَيْسِرُ): Qimor, tavakkalchilikka asoslangan har qanday o‘yin va pul tikish.
• Ansab (الْأَنصَابُ): Mushriklar ulug‘lab, oldida qurbonlik qiladigan yoki sig‘inadigan toshlar va butlar.
• Azlom (الْأَزْلَامُ): Fol ochish uchun ishlatiladigan o‘qlar (qur’a cho‘plari).
• Rijs (رِجْسٌ): Nopok, iflos, yomon va jirkanch narsa.

Tafsir:

Ey Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirgan, amallarini Allohning shariati bilan to‘g‘rilagan mo‘minlar! Aqlni berkitadigan har qanday mast qiluvchi ichimlik (xamr), ikki tomon o‘rtasida mol yutish va yutqazishga asoslangan qimor (maysir), mushriklar Allohdan o‘zga narsalarga hurmat bajo keltirish maqsadida oldida qurbonlik qiladigan yoki sig‘inadigan toshlar va butlar (ansab), hamda fol ochish va kelajakni bilish da’vosi bilan ishlatiladigan o‘qlar (azlom) — bularning barchasi nopok, jirkanch ishlardir. Bu ishlar shaytonning bezagi va uni odamlarga chiroyli ko‘rsatishidir. Shayton insonlarni shu yo‘llar bilan gunohga va Allohdan uzoqlashishga yetaklaydi. Bas, ey mo‘minlar, bu nopok ishlardan butunlay yiroq bo‘linglar, ularga yaqinlashmanglar. Chunki sizlar bu nopokliklardan saqlansangizgina dunyoda pokiza hayot kechirasizlar va oxiratda jannat ne’matlariga erishasizlar. Alloh taolo sizlarga mana shu buyruq orqali baxt-saodat va najot yo‘lini ko‘rsatmoqda.

Foydalar:

1. Bu oyat Islom dinining inson aqli, moli va jamiyat salomatligiga qanchalik e’tibor berishini ko‘rsatadi. Aql insonga berilgan eng buyuk ne’matlardan biri bo‘lib, uni har qanday mast qiluvchi narsadan saqlash — Allohning marhamatidir.
2. Islom insonlarni mol-mulkini behuda va zararli ishlarga sarflashdan qaytaradi. Qimor va tavakkalchilik oilalarni xonavayron qiladi, adovat va nizo keltirib chiqaradi.
3. Alloh taolo bandalarini butparastlik va fol ochish kabi johiliyat odatlaridan poklab, ularni faqat O‘ziga ibodat qilishga va taqdirni faqat Undan kutishga o‘rgatadi. Bu esa inson qalbini mustahkam iymon va ishonch bilan to‘ldiradi.
4. Ushbu oyat mo‘minlarga gunohlardan nafaqat yuz o‘girish, balki ularning barcha ko‘rinishlari va sabablaridan ham uzoq bo‘lishni o‘rgatadi. Bu esa insonni har tomonlama pokiza hayotga yetaklaydi.
5. Oyatning oxirida keltirilgan “najot topishingiz uchun” degan va’da, gunohlardan saqlanishning mukofoti naqadar ulug‘ ekanini bildiradi. Bu mo‘minlarga sabr va taqvo yo‘lida davom etishga kuch bag‘ishlaydi.