سوره نجم — آیه 29

معانی کلمات:

• تَوَلَّى: روی گرداند، پشت کردن و اعراض نمودن.
• ذِکْرِنَا: یاد خداوند؛ منظور قرآن کریم و یادآوریهای الهی است.
• لَمْ یُرِدْ إِلَّا الْحَیَاةَ الدُّنْیَا: اراده و قصدی جز زندگی دنیوی و لذتهای زودگذر آن نداشت.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! از کسی که از یاد و ذکر ما (قرآن) روی گردان شده و به آن پشت کرده است، اعراض کن و به او اعتنا نما. چنین کسی نه به آخرت ایمان دارد و نه برای آن کاری میکند؛ بلکه تمام همّت و تلاش او تنها به زندگی دنیا و خواستههای نفسانی معطوف است. او به دنبال بهرههای مادی و زودگذر است و هیچ توجهی به پیام الهی و رستگاری اخروی ندارد. اینان به دلیل اعراض از یاد خدا، در جهل و گمراهی غوطهورند و علم و دانششان تنها به امور دنیوی محدود شده است. پروردگار تو به حال کسانی که از راه هدایت منحرف شدهاند و نیز به حال آنان که راه ایمان و هدایت را برگزیدهاند، کاملاً آگاه است و سزای هر کس را بر اساس اعمالش خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

1. رهایی از اندوه و پشیمانی: مؤمن نباید خود را درگیر کسانی کند که از یاد خدا رویگردانند؛ چرا که هدایت و ضلالت به دست خداست و پیامبر و مؤمنان تنها وظیفه ابلاغ و دعوت را بر عهده دارند.
2. دنیاطلبی، ریشه اعراض از حق: محبت افراطی به دنیا و لذتهای آن، انسان را از یاد خدا و عمل به قرآن غافل میکند؛ پس باید مراقب باشیم که دنیا را هدف نهایی خود قرار ندهیم.
3. علم حقیقی، علم آخرت است: دانشی که تنها به امور مادی و دنیوی محدود باشد، ارزش چندانی ندارد؛ علم نافع آن است که انسان را به یاد خدا و سعادت ابدی نزدیک کند.
4. آرامش دل در توکل بر خدا: چون خداوند به همه چیز آگاه است، مؤمن باید به عدالت و حکمت او اعتماد کند و نگران سرنوشت کسانی نباشد که راه باطل را میپیمایند؛ چرا که حساب همه نزد خداست.
5. اخلاص در دعوت: این آیه به ما میآموزد که در دعوت به حق، نباید به دنبال جلب رضایت همه باشیم؛ بلکه باید پیام الهی را برسانیم و از سرنوشت کسانی که نمیپذیرند، اندوهگین نشویم.