سوره نجم — آیه 35

معانی کلمات:

• عِلْمُ الْغَيْبِ: آگاهی از نهان و پنهان، دانشی که تنها نزد خداوند است.
• فَهُوَ يَرَىٰ: پس او آن را میبیند و مشاهده میکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حال کسی را بیان میکند که از انفاق و بخشش خودداری میکند و با این حال، خود را بر حق میشمارد. سؤال میکند: آیا چنین کسی علم غیب دارد که میداند آنچه در دستان اوست تمام خواهد شد و به همین دلیل از بخشش خودداری میکند؟ آیا او میتواند آینده را ببیند و از آن آگاه است؟ هرگز چنین نیست. او نه علم غیب دارد و نه از آینده خبر دارد. این خودداری او از انفاق و نیکی، نه از روی آگاهی و دانش، بلکه از روی بخل و تنگنظری است. او به خداوند دروغ میبندد و گمان میکند که با این کار، مال خود را حفظ خواهد کرد، غافل از آنکه آنچه نزد خداست، باقی و پایدار است و آنچه نزد بندگان است، فانی و نابودشدنی است. او نه میتواند غیب را ببیند و نه از آن خبر دهد، پس چگونه خود را تزکیه میکند و بر دیگران برتری میجوید؟ این رفتار او نشاندهنده جهل و غرور اوست، نه آگاهی و بصیرت.

فواید و پیامهای آیه:

• دانش غیب مخصوص خداوند است: هیچکس جز خداوند از غیب آگاه نیست و کسانی که ادعای علم غیب دارند، دروغگو هستند.
• بخل و خودداری از انفاق، ریشه در جهل دارد: انسان بخیل، به خداوند بدگمان است و گمان میکند که با بخشش، مالش کم میشود، در حالی که خداوند برکت را در انفاق قرار داده است.
• انفاق و نیکوکاری، نشانه ایمان و بصیرت است: مؤمن واقعی میداند که آنچه نزد خداست، باقی و بهتر است و به همین دلیل، با خوشحالی و اطمینان، از مال خود در راه خدا انفاق میکند.
• خودستایی و تزکیه نفس، از صفات ناپسند است: انسان نباید خود را پاک و برتر بداند، بلکه باید با تواضع و فروتنی، به درگاه خداوند روی آورد و از او طلب بخشش و رحمت کند.
• اعتماد به خداوند، آرامشبخش دل است: کسی که به خداوند توکل کند و بداند که روزی او در دست خداست، هرگز از بخشش و انفاق نمیترسد و دلش آرام است.