Ан-Наджм сүресі — Аят 35

1. Сөздердің мағынасы:

• أَعِندَهُ — "Оның қасында ма?", "Ол жанында ма?" дегенді білдіреді. Бұл жерде сұрақ қою арқылы мәселенің мүмкін еместігін көрсету мақсатында айтылған.
• عِلْمُ الْغَيْبِ — "Ғайып туралы білім", яғни адамның сезім мүшелерімен қабылдай алмайтын, болашақта болатын немесе жасырын нәрселер туралы білім.
• فَهُوَ يَرَىٰ — "Сонда ол көреді ме?", яғни ғайыпты көріп, біліп отыр ма деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Аллаһ тағаланың адамдарға берген нығметтерін тоқтатып, сараңдық танытқан, сондай-ақ өзін-өзі әділ және таза деп санаған адамға қатысты айтылған. Ол адам Аллаһ жолындағы игіліктерді, садақаны және жақсылықты тоқтатты. Осындай іс-әрекетімен ол өзінің дұрыс жолда екенін, тіпті болашақта да жағдайы жақсы болатынын ойлайды.

Аллаһ тағала бұл аятта оған мынадай сұрақ қояды: "Оның қасында ғайып туралы білім бар ма? Сонда ол болашақта не болатынын көріп, біліп отыр ма?" Яғни, ол өзінің сараңдықпен жасаған әрекетінің дұрыс екеніне қалай сенімді бола алады? Ол болашақта байлығының сарқылып кетпейтінін, немесе садақа берудің оған зиян келтіретінін қайдан біледі? Бұл — адам баласына тән надандық пен менмендіктің көрінісі.

Шындығында, ол адамның қолында ғайып туралы ешқандай білім жоқ. Ол болашақты білмейді. Сондықтан оның сараңдық танытып, жақсылықты тоқтатуы — надандықтан және нәпсіқұмарлықтан туындаған қате шешім. Ол Аллаһқа жалған сөз айтып, өзін таза деп санап, шын мәнінде жаман іс жасап отыр. Бұл аят адамды өз білімінің шектеулі екенін мойындауға, Аллаһқа тәуекел етуге және сараңдықтан аулақ болуға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Ғайыпты тек Аллаһ біледі: Адам баласы болашақты білмейді. Сондықтан біз әрдайым Аллаһқа сеніп, Оған тәуекел етуіміз керек.
• Сараңдық — қате жол: Байлықты тек өзі үшін ұстап, жақсылық жасамау — адамды адасушылыққа апарады. Ислам бізді жомарт болуға, садақа беруге және жақсылық жасауға шақырады.
• Өзімшілдік пен менмендіктен сақтану: Өзін-өзі әділ деп санап, басқаларға жақсылық жасамау — қауіпті дерт. Біз әрдайым өзімізді сынап, Аллаһтың разылығын іздеуіміз керек.
• Ислам — жомарттық пен мейірімділік діні: Бұл аят бізге Исламның тек сенім ғана емес, сонымен қатар іс-әрекет, жомарттық және жақсылық жасау діні екенін көрсетеді. Осы арқылы біз Аллаһтың разылығына бөленеміз.