Najm surasi — Oyat 35

Kalimalarning ma'nolari:

• الْغَيْبِ: G'ayb — inson hissiyotlari va aqli yetmaydigan, faqat Allohga ma'lum bo'lgan narsalar.
• يَرَىٰ: Ko'radi, ya'ni g'aybni o'z ko'zi bilan ko'rib turibdi (da'vo ma'nosida).

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'z molidan xayr-ehson qilishni kesib, baxillik qilgan kishini tanqid qilmoqda. Unga aytiladiki: "Bu odamning oldida g'ayb ilmi bormiki, u o'zidagi molning tugashini biladi va shu sababli xayr-ehson qilishdan to'xtaydi? U g'aybni ko'rib turibdimi?" Ya'ni, u o'zining xayr-ehsoni tufayli moli kamayib ketishini biladigan darajada g'ayb ilmiga egami? Yo'q, aslo! Uning xayr-ehsonni tark etishi g'aybni bilgani uchun emas, balki xasislik va qattiqqo'llik tufaylidir. U g'aybni bilmaydi va ko'rmaydi, balki shunchaki o'z nafsining xohishiga ergashib, baxillik qilmoqda. Bu uning Allohga nisbatan yolg'on gapirishi va o'zini oqlash uchun asossiz da'vo qilishidir.

Foydalar:

1. G'ayb ilmi faqat Allohga xosdir; hech bir inson, hatto payg'ambarlar ham g'aybni o'z ixtiyori bilan bila olmaydi. Bu esa mo'minning e'tiqodini mustahkamlaydi va uni faqat Allohga tavakkal qilishga o'rgatadi.
2. Xayr-ehson qilishdan bosh tortishning asl sababi xasislik va dunyoga bog'liqlikdir. Islom esa mo'minlarni saxovat va himmatga chorlaydi, chunki saxovat inson qalbini poklaydi va jamiyatda o'zaro mehr-muhabbatni mustahkamlaydi.
3. Inson o'zining kelajagini bilmaydi; molning ortishi yoki kamayishi Allohning qo'lidadir. Shuning uchun aqlli inson xayr-ehson qilishdan to'xtamaydi, balki Alloh va'da qilgan ajr-u savobga umid qiladi.
4. Bu oyat mo'minlarga har qanday da'voda rostgo'y bo'lishni va Allohga nisbatan yolg'on gapirishdan saqlanishni o'rgatadi. Kimki o'zining yomon xulqini oqlash uchun g'aybni bilaman desa, u katta gunoh qilgan bo'ladi.