سوره قمر — آیه 8

معانی کلمات:

• مُهْطِعین: شتابان و با گردن کشیده به سوی چیزی نگاه کردن؛ یعنی با سرعت و اضطراب به سوی دعوتکننده میروند.
• الدّاع: دعوتکننده؛ مراد اسرافیل (علیهالسلام) است که برای حساب و جزا ندا میدهد.
• عَسِر: سخت و دشوار.

تفسیر آیه:

در این آیه، خداوند متعال وضعیت خروج کافران از قبرها را در روز قیامت ترسیم میکند: آنان با چشمانی خوار و ذلیل، از قبرها بیرون میآیند و همچون ملخهای پراکنده که در فضای باز به هر سو میپرند، با سرعتی عجیب و حالتی هراسان به سوی ندای دعوتکننده (اسرافیل) میشتابند. آنان گردنهای خود را به سوی صدا دراز میکنند و با شتاب به سمت محل حشر میروند، نه از روی اشتیاق، بلکه از روی ترس و ناچاری. در این هنگام، کافران که شدت عذاب و هولناکی آن روز را درک میکنند، با ناامیدی و حسرت میگویند: «این روز، روز بسیار سختی است!» روزی که نه پناهی دارد و نه راه فراری؛ روزی که دلها به گلوگاه میرسد و هر کس تنها به فکر نجات خویش است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی به غافلان است که روز قیامت، روزی حقیقی و حتمی است که هیچکس را یارای مقاومت در برابر آن نیست؛ پس عاقلانه آن است که انسان از هماکنون برای آن روز چارهای بیندیشد.
• سرعت و اضطراب کافران در آن روز، نشان میدهد که قدرت الهی بر همه چیز چیره است و هیچکس نمیتواند از فرمان خدا سرپیچی کند؛ پس بهتر است انسان در دنیا با اختیار خود به سوی خدا و طاعت او بشتابد، نه آنکه در آخرت با اجبار و ذلت به سوی حساب کشیده شود.
• ایمان به این روز، انسان را به تقوا و عمل صالح دعوت میکند و او را از غفلت و سرگرمی به دنیای فانی بازمیدارد؛ چرا که مؤمن میداند سختی آن روز تنها برای کافران و گناهکاران است و اهل ایمان با آرامش و امنیت از آن عبور خواهند کرد.