سوره رحمن — آیه 37

معانی کلمات:

• انشَقَّت: شکافته شد، از هم باز شد.
• وَرْدَةً: سرخگون، به رنگ گل سرخ (ورد).
• دِهان: چربی، روغن؛ همچنین به معنای پوست چربیده و براق یا فلز گداخته (مانند مس و سرب ذوبشده) نیز آمده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از یکی از هولناکترین صحنههای قیامت پرده برمیدارد و میفرماید: «پس آنگاه که آسمان شکافته شود و از هم بگسلد». این شکافتن نه یک گسست ساده، بلکه گسستنی است که نظم کائنات را در هم میریزد و آسمان که در نظر ما اینگونه استوار و محکم است، چون پوستی نازک و ذوبشده درمیآید. در آن هنگام، رنگ آسمان به سرخی میگراید؛ سرخیای چون گل سرخ، اما نه سرخی آرام و زیبا، بلکه سرخیای آمیخته با حرارت و ذوبان، مانند روغن جوشان یا فلز گداخته (مس یا سرب ذوبشده) که از شدت حرارت میجوشد و میدرخشد. این توصیف، تصویری از دگرگونی عظیم و وحشتناک آن روز است که آسمانها تاب تحمل آن را ندارند و به صورتی درمیآیند که عقل و تصور بشر از درک آن عاجز است. برخی مفسران نیز گفتهاند که این شکافتن برای فرود آمدن فرشتگان از آسمان به زمین است و رنگ سرخ آسمان، نشانهای از شدت هول و عظمت آن واقعه است.

فواید و پیامهای آیه:

1. عظمت و هول روز قیامت: این آیه به ما میآموزد که روز قیامت، روزی بینظیر و فراتر از تصورات ماست؛ روزی که حتی آسمانها که مظهر استواری و پایداریاند، در هم میشکنند و دگرگون میشوند. پس انسان باید خود را برای چنین روزی آماده کند.
2. قدرت بیپایان خداوند: خدایی که آسمانها را با این عظمت آفریده و میتواند آنها را در یک لحظه درهم بشکند و به صورتی دیگر درآورد، بر هر کاری تواناست. این آیه ایمان ما را به قدرت لایزال الهی تقویت میکند و ما را به توکل بر او وامیدارد.
3. بیداری و عبرت: وقتی انسان به این صحنههای هولناک میاندیشد، دلش نرم میشود و به فکر توبه و بازگشت به سوی خدا میافتد. این آیه زنگ خطری است برای غافلان تا پیش از فرا رسیدن آن روز، به اصلاح اعمال خود بپردازند و از رحمت بیکران الهی بهرهمند شوند.
4. امید به رحمت الهی: در کنار این هشدار، یادآوری این صحنهها در سوره رحمن که سراسر ذکر نعمتهای الهی است، به ما میآموزد که خداوند با این هشدارها نمیخواهد ما را ناامید کند، بلکه میخواهد ما را به سوی خود بازگرداند تا از رحمت و مغفرت او بهرهمند شویم و در آن روز هولناک، در امان باشیم.