سوره رحمن — آیه 8

معانی کلمات:

• تَطْغَوْا: از حد تجاوز کنید، ستم کنید و عدالت را زیر پا بگذارید.
• الْمِیزَانِ: ترازو، وسیله سنجش وزن و کیل، و کنایه از عدالت و انصاف در همه امور.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه در آیه پیشین فرمود: «وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِیزَانَ» (آسمان را برافراشت و میزان و عدالت را قرار داد)، در این آیه هدف از وضع میزان را بیان میکند و میفرماید: «أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ» یعنی این میزان و ترازو را قرار دادیم برای اینکه ای مردم! در سنجش و وزن، از حد تجاوز نکنید و به دیگران ستم روا ندارید. شما نباید در وزن کردن و کیل کردن، حق مردم را ضایع کنید و با کمفروشی یا زیادفروشی، از جاده عدالت منحرف شوید. این آیه هشدار میدهد که طغیان در میزان، یعنی خیانت در امانت و ظلم به بندگان خدا، عملی بسیار زشت و ناپسند است که خداوند آن را نهی کرده است. بنابراین، انسان باید در تمام معاملات و دادوستدهای خود، دقیقاً عدالت را رعایت کند و ترازوی خود را با انصاف و راستی پر کند.

فواید و پیامهای آیه:

• عدالت، اساس نظام هستی است؛ همانگونه که خداوند آسمان را با عدل برپا داشته، از انسانها نیز خواسته است که در روابط خود عدالت را برقرار کنند.
• رعایت انصاف در معاملات، نشانه ایمان و تقواست و باعث جلب اعتماد مردم و برکت در روزی میشود.
• کمفروشی و ظلم در وزن و کیل، نهتنها گناه است، بلکه جامعه را به فساد و بیاعتمادی میکشاند و برکت را از زندگی انسانها میگیرد.
• این آیه به ما میآموزد که اسلام دین جامع و کاملی است که حتی به جزئیترین مسائل زندگی مانند وزن کردن و معامله نیز توجه دارد و برای آنها برنامه و قانون تعیین کرده است تا بشر در سایه آن به سعادت برسد.