Аль-Вакиа сүрәсе — Аять 86

Сүзләрнең мәгънәләре:

• فَلَوْلَا — нигә, әллә... түгелме? (кире сорау мәгънәсендә)
• مَدِينِينَ — хисапка тартылучылар, җәзаланучылар, дин көнендә хөкем ителүчеләр дигән мәгънәдә.

Аять тәфсире:

Әй, кешеләр! Әгәр сез, үзегез дәгъва иткәнчә, үлгәннән соң терелтеләчәк түгелсез, хисап бирәчәк түгелсез һәм эшләрегез өчен җәза яки әҗер алачак түгелсез икән — нигә әле сез үлем килгән вакытта, җан тәннән аерылып чыкканда, аны кире кайтарырга тырышмыйсыз? Әгәр дә сезнең сүзегез дөрес булса һәм безнең кулдан башка да эшләр була ала икән, нигә әле сез үзегезнең әҗәлегезне кире какмыйсыз? Әмма сез моны эшли алмыйсыз! Бу — Аллаһының кодрәте һәм сезнең хәлегезнең бөтенләй дәрәҗәсез икәнен күрсәтә. Димәк, сезнең үзегез дә беләсез: сез хисапка тартылачаксыз, эшләрегез өчен җавап бирәчәксез. Үлем вакытында җанны кире кайтаруга көчегез җитмәгәннән соң, ничек итеп сез Аллаһының сезне терелтеп, хисапка тартачагына ышанмыйсыз? Аять моңарчы килгән сүзләрне ныгыту өчен китерелгән: әгәр сез хакыйкатьтә үзегезне бәйсез дип саныйсыз икән, үлемне кире кайтарып карагыз әле!

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Үлем — һәркемгә киләчәк хакыйкать, һәм аны кире кайтарырга беркемнең дә көче җитми. Бу — Аллаһының кодрәтенә иң ачык дәлил.
• Кеше үлем вакытында үзенең хәлсезлеген таный, шуңа күрә ахирәткә ышанмаучыларның да йөрәкләрендә бу хакыйкатькә иман уяна.
• Үлем — ул юкка чыгу түгел, ә икенче тормышка күчү баскычы. Җан тәннән аерылгач, ул Аллаһы хозурына кайта, һәм кыямәт көнендә һәркем үз эшләре өчен хисап бирәчәк.
• Бу аять кешенең гомерендәге һәрбер эшенең, һәрбер сүзенең исәпкә алыначагын һәм аның өчен җавап бирәчәген искәртә. Бу белем кешене дөрес юлда йөрергә, изге гамәлләр кылырга һәм гөнаһлардан читләшергә өнди.
• Аллаһының кодрәте чиксез: Ул җанны ала да, теләсә вакытта кире дә кайтара ала. Кыямәт көнендә терелтү — Аллаһы өчен бернинди дә кыенлык тудырмый.