Voqia surasi — Oyat 92

Kalimalarning ma’nolari:

• al-mukazzibin: yolg‘onga chiqaruvchilar, ya’ni qiyomat va qayta tirilishni inkor etuvchilar.
• ad-dollin: adashganlar, to‘g‘ri yo‘ldan chetga chiqqanlar, hidoyatdan mahrum bo‘lganlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo vafot etgan kishining holatini bayon qilmoqda. Agar o‘lgan kishi oxiratni, qayta tirilishni va Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam) olib kelgan barcha xabarlarni yolg‘onga chiqaruvchi, shuningdek, to‘g‘ri yo‘ldan adashib, hidoyatdan mahrum bo‘lgan kishilardan bo‘lsa, uning taqdiri halokatli bo‘ladi. Bunday kishi uchun do‘zaxdagi qaynoq suvdan iborat ziyofat, ya’ni azob- uqubat tayyorlangan. U do‘zax oloviga tashlanib, uning qattiq azobini totadi va shu azobda abadiy qoladi. Bu oyatda ikki toifa — saodatli kishilar (o‘ng tomon egalari) va baxtsiz kishilar (chap tomon egalari)ning taqdiri qiyoslanmoqda. Bu yerda “mukazzibin” (yolg‘onga chiqaruvchilar) va “dollin” (adashganlar) deb ta’riflangan guruh — o‘sha baxtsizlardir.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonni oxiratdagi hisob-kitobga jiddiy tayyorgarlik ko‘rishga undaydi. Chunki har bir jon o‘limidan so‘ng o‘z amallariga qarab ikki toifadan biriga qo‘shiladi.
• Yolg‘onchi va adashgan kishilarning oqibati do‘zax ekanini bilish mo‘minni haq yo‘lda sobit qolishga, e’tiqodini mustahkamlashga chorlaydi.
• Alloh taoloning adolati mukammaldir: har kim o‘z qilmishiga yarasha jazolanadi. Bu esa insonlarni gunohlardan saqlanishga va to‘g‘ri yo‘lni tanlashga undaydi.
• Oyatda “ziyofat” (mehmondo‘stlik) so‘zi ishlatilishi do‘zax azobining dahshatini yanada oshiradi — chunki u yerda hatto “mehmondo‘stlik” ham azobdan iborat bo‘ladi. Bu esa mo‘minlarni jannat ne’matlariga yetishish uchun sa’y-harakat qilishga rag‘batlantiradi.