Сураи Аль-Анам — Оят 116

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• «تُطِعْ» — итоат кунӣ, пайравӣ кунӣ.
• «أَكْثَرَ مَن فِي الْأَرْضِ» — аксари мардуми рӯи замин.
• «يُضِلُّوكَ» — туро гумроҳ кунанд, аз роҳи рост дур созанд.
• «سَبِيلِ اللَّهِ» — роҳи Худо, яъне дини ислом.
• «الظَّنَّ» — гумон, тахмин бе далели қатъӣ.
• «يَخْرُصُونَ» — дурӯғ мегӯянд, беасос сухан мегӯянд, тахмин мезананд.

1. Тафсири оят:

Худованди мутаъол ба Паёмбари худ (с) хитоб карда мефармояд, ки агар ту аз аксари мардуми рӯи замин итоат кунӣ, онҳо туро аз роҳи Худо — аз дини ҳақиқии ислом — гумроҳ хоҳанд кард. Ин оят нишон медиҳад, ки шумораи зиёд ҳеҷ гоҳ меъёри ҳақиқат нест; аксар вақт ҳақ бо ақаллияти мардум аст. Сабаби ин аст, ки аксари одамон танҳо аз гумон ва тахмин пайравӣ мекунанд, на аз дониши қатъӣ ва далели равшан. Онҳо гумон мекунанд, ки роҳи ниёгонашон дуруст будааст ва бутҳояшон онҳоро ба Худо наздик мекунанд, аммо ин танҳо як пиндори беасос аст. Онҳо дар ин бобат ҳақиқатан дурӯғ мегӯянд ва суханонашон аз рӯи гумон ва хаёл аст, на аз рӯи далел ва бурҳон.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят бармеоянд:

• Ин оят ба мо меомӯзад, ки ҳақиқатро набояд аз рӯи шумораи зиёди одамон ёбем, балки бояд ба далел ва бурҳони қатъӣ такя кунем.
• Ислом дини далел ва яқин аст, на дини гумон ва тақлиди кӯр-кӯрона.
• Пайравӣ кардан аз аксари мардум метавонад одамро аз роҳи рост дур кунад, бинобар ин бояд бо чашми боз ва андешаи солим роҳи ҳақро интихоб кунем.
• Ин оят ба мо умед мебахшад, ки агар дар роҳи ҳақ танҳо бошем ҳам, набояд тарсем, зеро ҳақиқат ҳамеша бо он касонест, ки ба далели дуруст пайравӣ мекунанд.
• Қуръон моро ба тафаккур ва андешидан даъват мекунад, то ки аз гумон ва хаёл дурӣ ҷӯем ва ба сӯи яқину боварии дуруст ҳаракат кунем.