سوره انعام — آيت 116

1) ڪن لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• تُطِعْ: تون فرمانبرداري ڪرين، يعني تون انهن جي چوڻ مڃين.
• أَكْثَرَ مَن فِي الْأَرْضِ: زمين تي رهندڙ ماڻهن مان گهڻا، يعني اڪثريت.
• يُضِلُّوكَ: توکي گمراهه ڪن، يعني توکي سچي رستي کان ڀٽڪائي ڇڏين.
• سَبِيلِ اللَّهِ: الله جو رستو، يعني اسلام ۽ دين حق.
• الظَّنَّ: گمان، اهو خيال جنهن ۾ يقين نه هجي.
• يَخْرُصُونَ: اٽڪل ۽ اندازو لڳائيندا آهن، يعني اهي رڳو اٽڪل تي ڳالهيون ڪن ٿا، سچي ڄاڻ کان سواءِ.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! جيڪڏهن تون زمين تي رهندڙ گهڻن ماڻهن جي ڳالهه مڃين ها ته اهي توکي الله جي رستي کان ضرور ڀٽڪائي ڇڏين ها. حقيقت اها آهي ته اهي ماڻهو رڳو پنهنجي گمان جي پٺيان هلن ٿا، ڪنهن مضبوط دليل ۽ سچي ڄاڻ جي بنياد تي نه. اهي پنهنجن ابن ڏاڏن کي حق تي سمجهي انهن جي اونداهي رستي جي پيروي ڪن ٿا، ۽ اهي رڳو اٽڪل ۽ اندازي تي ڳالهيون ڪن ٿا، جيڪي حقيقت کان ڪو به تعلق نه رکن ٿيون. الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي خبردار ڪري ٿو ته اڪثريت جي خواهش ۽ راءِ جي پٺيان نه هلجي، ڇاڪاڻ ته حق اڪثر ڪري ٿورن ماڻهن وٽ هوندو آهي، ۽ گهڻائي جو هجڻ سچائي جي دليل نه آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته سچائي ڳڻپ ۽ گهڻائي ۾ نه آهي، پر دليل ۽ حقيقت ۾ آهي. جيڪڏهن دنيا جا گهڻا ماڻهو ڪنهن ڳالهه تي متفق هجن ته به اهو ضروري ناهي ته اها ڳالهه سچي هجي.
• اسلام هڪ عقلي ۽ دليلي دين آهي، اهو رڳو اندازن ۽ گمانن تي ٻڌل ناهي، پر مضبوط حقيقتن ۽ سچي ڄاڻ تي ٻڌل آهي.
• قرآن مجيد اسان کي ٻڌائي ٿو ته اڪثريت جي اونداهي رستي کان بچڻ گهرجي ۽ الله جي سچي رستي تي هلڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اها ئي ڪاميابي جو رستو آهي.
• هي آيت اسان جي دلين ۾ قرآن جي سچائي ۽ ان جي حڪمت تي يقين پيدا ڪري ٿي، ۽ اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن جي تعليمات کي مضبوطيءَ سان پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪريون ۽ ان تي عمل ڪرڻ ۾ ڪنهن به مخالفت کان نه ڊڄون.