An'om surasi — Oyat 116

Kalimalarning ma'nolari:

• يَخْرُصُونَ — taxmin qiladilar, yolg‘on gapiradilar, gumon bilan ish qiladilar.

Tafsir:

Ey Rasululloh! Agar siz yer yuzidagi ko‘pchilik odamlarga itoat qilib, ularning yo‘lidan borsangiz, ular sizni albatta Allohning to‘g‘ri yo‘lidan adashtirib, dindan chiqarib yuboradilar. Chunki ularning aksariyati haqiqatga ergashmaydi, balki faqat o‘zlarining gumonlari va taxminlariga amal qiladilar. Ular ota-bobolarining yo‘lini haq deb o‘ylab, shunchaki taqlid qiladilar, aslida esa hech qanday dalil va isbotga ega emaslar. Ular Allohning oldida o‘zlarining butlari va xudolari ularni Allohga yaqinlashtiradi, deb yolg‘on taxmin qiladilar. Bu esa ularning yolg‘onchiligidan boshqa narsa emas. Alloh taolo o‘z payg‘ambariga ogohlantirib aytmoqdaki, ko‘pchilikning fikriga qarab ish tutma, chunki haqiqat ko‘pchilikning qo‘lida emas, balki Allohning hidoyatida va Uning kitobidadir.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Haqiqatning mezoni ko‘pchilikning fikri emas, balki Allohning kitobi va Rasuli sunnatidir. Insonlar orasida ko‘pchilik bo‘lishi har doim ham haq ekanligini bildirmaydi.
2. Musulmon kishi o‘z e’tiqodi va amallarida faqat Allohning yo‘liga ergashishi kerak, odamlarning gumonlari va taxminlariga emas. Zero, gumon haqiqat o‘rnini bosa olmaydi.
3. Ota-bobolarga taqlid qilish, ularning yo‘li haq ekanligiga hech qanday dalil bo‘lmasa, insonni adashtirishi mumkin. Har bir inson o‘z aqli va ilm bilan haqiqatni izlashi lozim.
4. Bu oyat mo‘minlarga katta bir ibratdirki, ular ozchilik bo‘lsalar ham, haq yo‘lda mustahkam tursinlar, chunki Allohning yordami haq bilan birgadir.