سوره انعام — آیه 13

معانی کلمات:

• سَکَنَ: آرام گرفت، قرار گرفت، ساکن شد.
• السَّمِیعُ: بسیار شنونده، کسی که همه صداها و گفتارها را میشنود.
• العَلِیمُ: بسیار دانا، کسی که به همه چیز آگاه است.

تفسیر آیه:

آنچه در شب و روز آرام میگیرد و قرار میگیرد، همه متعلق به خداوند است. بلکه تمام موجودات، چه آنها که ساکن و بیحرکتاند و چه آنها که در حرکت و تلاشند، چه پنهان باشند و چه آشکار، همه در ملک و فرمانروایی خداوند قرار دارند و بنده و مخلوق او هستند. هیچ موجودی از قلمرو قدرت و تدبیر او بیرون نیست. او بر همه چیز احاطه کامل دارد و همه چیز تحت قهر و تصرف و مدیریت اوست.

خداوند سمیع است؛ یعنی همه گفتارها و صداها را میشنود، چه آهسته باشد چه بلند، چه پنهانی گفته شود چه آشکار. و او علیم است؛ یعنی به تمام اعمال و رفتار و حتی نیتها و رازهای درونی بندگان آگاه است و هیچ چیزی از دانش او پنهان نیست. او بر اساس این شناخت و آگاهی کامل، بندگان را در برابر کردارشان جزا و پاداش خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که همه هستی، از کوچکترین ذره تا بزرگترین اجرام، در مالکیت و فرمانروایی خداوند است و هیچ چیز از دایره قدرت او خارج نیست. این معرفت، انسان را در برابر خداوند فروتن و مطیع میسازد.
• آگاهی از شنوایی و دانایی مطلق خداوند، انسان را به مراقبت از گفتار و رفتار خود وا میدارد و او را از گناه بازمیدارد، چرا که میداند هیچ عمل و گفتاری از دید خداوند پنهان نمیماند.
• این آیه آرامشبخش دلهای مؤمنان است؛ زیرا میدانند که پروردگاری که همه چیز را میبیند و میشنود و به همه چیز داناست، حافظ و نگهبان آنان است و هیچ کاری بدون علم و اذن او انجام نمیپذیرد.
• شناخت این صفات الهی، محبت خدا را در دل افزایش میدهد و انسان را به توکل بر او و سپردن همه امور به او ترغیب میکند.