سوره انعام — آیه 12

معانی کلمات:

• کَتَبَ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ: یعنی رحمت را بر خود واجب و لازم گردانید.
• خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ: یعنی خود را زیانکار کردند و به هلاکت انداختند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان بگو: مالکیت و فرمانروایی همه آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ کیست؟ اگر آنها پاسخ ندادند، خودت بگو: همه اینها از آنِ خداوند است. اوست که مالک مطلق همه چیز است و هیچ شریکی در این مالکیت ندارد. پس تنها او را بپرستید و او را یگانه بدانید.

سپس خداوند برای جلب محبت و امیدواری بندگان میفرماید: خداوند رحمت را بر خود واجب کرده است؛ یعنی او مهربان است و در عذاب بندگان شتاب نمیکند و به آنان مهلت میدهد تا توبه کنند و به سوی او بازگردند. او با این رحمت گستردهاش، همه شما را در روز قیامت که هیچ شکی در وقوع آن نیست، جمع خواهد کرد تا به اعمالتان رسیدگی کند و هر کس را به سزای کردارش برساند.

اما کسانی که با شرک ورزیدن به خدا، خود را زیانکار کردهاند و سرمایه وجودشان را تباه ساختهاند، به این روز ایمان نمیآورند و به وعده و وعید الهی باور ندارند. آنان با انکار خدا و پیامبرش، راه هلاکت و خسران را برای خود برگزیدهاند و از رحمت الهی محروم ماندهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• مالکیت مطلق جهان هستی تنها از آنِ خداست و هیچ کس در این مالکیت شریک نیست؛ پس بنده باید تنها به او امید بندد و از او بترسد.
• رحمت الهی بر غضب او پیشی گرفته است؛ خداوند به بندگانش مهلت میدهد و درِ توبه را تا لحظه مرگ باز نگه داشته است. این نشانه محبت و لطف بیپایان او به بندگان است.
• ایمان به روز قیامت و حسابرسی، انسان را به سوی عمل صالح و دوری از گناه سوق میدهد و او را از غفلت و سرگردانی نجات میبخشد.
• کسانی که به خدا و روز جزا ایمان نیاورند، در حقیقت خود را زیانکار کردهاند و از سعادت ابدی محروم خواهند شد؛ پس عاقلانهترین کار، ایمان آوردن و تسلیم شدن در برابر فرمان خداست.