سوره انعام — آيت 29

1) لفظن جي معنيٰ:

• إِنْ هِيَ: يعني ”اها (زندگي) نه آهي“ — هتي ”هِيَ“ اشارو دنيا جي زندگي ڏانهن آهي.
• إِلَّا: سواءِ، مگر.
• حَيَاتُنَا الدُّنْيَا: اسان جي دنيا جي زندگي.
• بِمَبْعُوثِينَ: ٻيهر زنده ڪري اٿاريل، قبرن مان جي اٿاريل.

2) تفسير:

هي آيت انهن مشرڪن ۽ منڪرن جي ڳالهه بيان ڪري ٿي، جيڪي قيامت ۽ مرڻ کان پوءِ ٻيهر جيئرو ٿيڻ کي مڃڻ کان انڪار ڪندا هئا. اهي چوندا هئا ته زندگي صرف اها ئي آهي، جيڪا اسان هن دنيا ۾ گذاري رهيا آهيون؛ ان کان پوءِ ڪا ٻي زندگي ناهي، ۽ اسان مرڻ کان پوءِ قبرن مان ٻيهر اٿاريا وڃڻ وارا ناهيون، ۽ نه ئي اسان کي حساب ڪتاب لاءِ واپس آندو ويندو.

اهي ماڻهو دنيا جي عارضي زندگي کي ئي سڀ ڪجهه سمجهي ويٺا هئا ۽ آخرت کي مڃڻ کان انڪار ڪري رهيا هئا. سندن اهو چوڻ صرف هڪ دليل کان سواءِ دعويٰ هئي، جنهن جو ڪو به حقيقي ثبوت نه هو. اهي پنهنجي خواهشن ۽ دنياوي مفادن جي پٺيان لڳل هئا، تنهنڪري آخرت کي تسليم ڪرڻ کان ڀڄندا هئا، ڇاڪاڻ ته آخرت کي مڃڻ سان انسان کي پنهنجي عملن جو حساب ڏيڻو پوندو آهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• آخرت تي ايمان ئي حقيقي ڪاميابي آهي: جيڪو آخرت کي مڃي ٿو، اهو دنيا ۾ به سڌي رستي تي هلندو آهي ۽ پنهنجي عملن جو خيال رکندو آهي.
• دنيا جي زندگي عارضي آهي: هن دنيا جي زندگي هڪ مختصر مسافري آهي، اصل ۽ هميشه رهڻ واري زندگي آخرت جي آهي. ان ڪري اسان کي دنيا کي ئي سڀ ڪجهه نه سمجهڻ گهرجي.
• انڪار جو نتيجو نقصان آهي: جيڪي آخرت کي مڃڻ کان انڪار ڪن ٿا، اهي پنهنجي ئي نقصان جو سبب بڻجن ٿا، ڇاڪاڻ ته موت کان پوءِ هر انسان کي پنهنجي عملن جو حساب ڏيڻو آهي.
• قرآن جو رستو واضح آهي: قرآن اسان کي خبردار ڪري ٿو ته اهڙن ماڻهن جي ڳالهين ۾ نه اچو، جيڪي آخرت کي ڪوڙ سمجهن ٿا، ۽ هميشه آخرت جي زندگي کي ياد رکو، ته جيئن اسان جا عمل نيڪ ۽ صحيح بڻجن.
• اسلام ۾ اميد ۽ عمل جو ميلاپ آهي: آخرت تي ايمان اسان کي نيڪ عمل ڪرڻ ۽ الله جي رحمت جي اميد رکڻ سيکاريندو آهي، جنهن سان دل کي سڪون ۽ زندگي کي صحيح رخ ملي ٿو.