Ənam surəsi — Ayə 76

Kəlmələrin mənaları:

• Cənnə – qaranlıq oldu, örtdü.
• Əfələ – qürub etdi, batdı, gözdən itdi.
• Afilin – qürub edənlər, batanlar, yoxa çıxanlar.

Təfsir:

İbrahim əleyhissalam öz qövmünü haqqa dəvət etmək və onların batil inanclarını aşkara çıxarmaq üçün Allahın izni ilə bu dəlil üsulunu seçdi. Gecənin qaranlığı onu bürüdüyü zaman o, səmaya nəzər saldı və parlaq bir ulduz gördü. Qövmü ulduzlara, aya və günəşə ibadət edirdi. İbrahim onlarla mübahisə etmək və onların düşüncə tərzini özlərinə göstərmək üçün məcazi mənada dedi: "Bu mənim Rəbbimdir?" – yəni sizin iddianıza görə bu sizin tanrınızdır. Lakin ulduz qürub edib batdıqda, o dedi: "Mən batanları sevmirəm." Yəni batil olan, yoxa çıxan, dəyişən bir varlıq Rəbb ola bilməz. Çünki həqiqi Rəbb hər an var olan, heç vaxt qürub etməyən, əbədi və daimi olandır.

Bu ayədə İbrahim əleyhissalamın müdrik dəvət üsulu görünür. O, qövmünün inandığı şeyləri onların öz gözləri ilə görməsinə şərait yaratdı və onlara düşünməyi öyrətdi. Bu gün də bizim üçün böyük bir ibrət dərsi var: hər hansı bir varlığa, ulduza, aya, günəşə və ya hər hansı bir məxluqa ibadət etmək ağılsızlıqdır. Çünki bunların hamısı fani, keçici və məhduddur. Ancaq Allah-Təala əbədidir, heç vaxt dəyişməz, heç vaxt batmaz, hər an diridir və hər şeyə qadirdir.

Ey insan! Sən də bir an düşün: ömrün boyu güvəndiyin, arxalandığın, sevdiyin şeylərin hamısı bir gün qürub edəcək, yox olacaq. Bəs sən nəyə ibadət edirsən? Nəyə güvənirsən? Yalnız Allahdır ki, heç vaxt səni tərk etməz, heç vaxt səndən üz çevirməz. Ona görə də ürəyini yalnız Allaha bağla, Ona ibadət et və Onun rəhmətindən ümidini kəsmə. Çünki O, batanlardan deyil, əbədi olanların ən ucasıdır.